Morphine, jeden z najbardziej osobnych zespołów amerykańskiego rocka lat 90., powraca z albumem „Cocoon”. Płyta ukaże się 4 grudnia 2026 roku nakładem Partisan Records, ponad 27 lat po śmierci Marka Sandmana. Osiem utworów pochodzi z porzuconych sesji nagraniowych z 1998 roku. Teraz muzycy udostępnili kolejną zapowiedź wydawnictwa – Spaceman Charm, nagranie, w którym głos nieżyjącego wokalisty spotyka się z partiami saksofonu dogranymi przez Danę Colleya niemal trzy dekady później.
Morphine mieli w latach 90. dość osobliwy pomysł na rocka. Kiedy większość gitarowych zespołów zastanawiała się, jak uzyskać jeszcze większe przesterowanie, Mark Sandman pozbył się z basu dwóch strun, oddał prowadzenie melodii saksofonowi barytonowemu i zaczął śpiewać swoim niskim, charakterystycznym głosem. Publiczność otrzymała muzykę, która równie dobrze mogła wyrosnąć z bluesowego klubu, jazzowego zadymienia albo alternatywnego rocka. Zespół nazwał ją low rock.
W tym składzie, z Daną Colleyem na saksofonie i Jerome’em Deupree lub Billym Conwayem na perkusji, powstały albumy „Good”, „Cure for Pain”, „Yes” i „Like Swimming”. Morphine nie potrzebowali gitarowych ścian dźwięku. Ich utwory opierały się na rytmie, przestrzeni między instrumentami i sposobie, w jaki saksofon potrafił jednocześnie pełnić funkcję melodii, kontrapunktu i niemal rockowego riffu.
Album, który przegrał z własnym następcą
Historia „Cocoon” zaczyna się w 1998 roku. Morphine pracowali wówczas nad materiałem na kolejny album z producentami Paulem Q. Kolderiem i Seanem Slade’em, znanymi między innymi ze współpracy z Radiohead, Pixies i Hole.
Sandman eksperymentował z poszerzeniem instrumentarium. Oprócz charakterystycznego basu i saksofonu pojawiały się fortepian, organy oraz gitary akustyczne. Część muzyki powstawała w jego domowym studiu Hi-N-Dry w Cambridge, w stanie Massachusetts. W nagraniach uczestniczyli również zaprzyjaźnieni muzycy.
Prace nie przebiegały jednak spokojnie. Narastające napięcia z wytwórnią DreamWorks oraz nieporozumienia pomiędzy Sandmanem a Kolderiem sprawiły, że lider ostatecznie odłożył przygotowany materiał. Zamiast niego rozpoczął pracę nad innymi kompozycjami, które trafiły na „The Night”.
Album ten ukazał się w 2000 roku, już po śmierci Sandmana, który w lipcu 1999 roku doznał śmiertelnego zawału serca podczas koncertu we Włoszech.
Wcześniejsze nagrania pozostały w archiwum. Niektóre kompozycje pojawiały się później w innych wersjach, między innymi w kolekcji „Sandbox” z 2004 roku, jednak pierwotny projekt albumu nigdy nie został oficjalnie ukończony i wydany w obecnej postaci.
Sandman nagrał głos w 1998 roku. Colley odpowiedział mu w 2026
W 2023 roku Sabine Hrechdakian, wieloletnia partnerka Sandmana i współopiekunka jego artystycznego archiwum, rozpoczęła z Paulem Kolderiem digitalizację oryginalnych taśm. Początkowo chodziło o zabezpieczenie nagrań przed dalszym niszczeniem. Po ich przesłuchaniu pojawił się jednak pomysł, by z zachowanych sesji przygotować pełnoprawny album.
Kolderie wykonał nowe miksy, a Dana Colley dograł partie saksofonu do trzech utworów. Prace nad nimi odbywały się na początku 2026 roku.
Właśnie w taki sposób powstała współczesna wersja Spaceman Charm, udostępniona 5 listopada. Oryginalne nagranie z 1998 roku zawiera wokal i dwustrunowy bas Sandmana oraz perkusję Jaya Hilta. Colley uzupełnił je o partie instrumentów dętych, pracując pod kierunkiem Kolderiego.
Saksofonista przyznał, że początkowo trudno było mu zdecydować, co właściwie powinien dodać do muzyki pozostawionej przez zmarłego przyjaciela. Eksperymentował z różnymi saksofonami i klarnetem basowym, szukając rozwiązania, które rozwinie istniejące nagranie, zamiast narzucać mu zupełnie nowy charakter.
Powstała przez to sytuacja nietypowa nawet jak na historię płyt wydawanych pośmiertnie. Nagranie łączy wykonawców oddzielonych niemal trzydziestoma latami, a jeden z nich nie mógł już uczestniczyć w podejmowaniu decyzji dotyczących ostatecznego brzmienia.
To również zasadnicza różnica między „Cocoon” a zwykłą publikacją odnalezionych taśm. Nie otrzymamy nietkniętego dokumentu z 1998 roku, lecz album zrekonstruowany przez osoby, które brały udział w jego powstawaniu. Warto o tym pamiętać, oceniając zarówno muzykę, jak i znaczenie całego przedsięwzięcia.
Teledysk tekstowy do Spaceman Charm wykorzystuje animowaną wersję jednej z akwarel namalowanych przez Sandmana. Wcześniej zespół udostępnił również utwór tytułowy Cocoon, zapowiadający wydawnictwo we wrześniu.
Osiem utworów z innej wersji historii Morphine
Program albumu obejmuje osiem kompozycji. Znajdziemy tu między innymi Tomorrow, Wig, Patience oraz zamykające płytę Pretty Face. Nie wszystkie tytuły będą zupełną nowością dla najbardziej dociekliwych fanów, ale dopiero teraz materiał otrzymał wspólną sekwencję i produkcyjne opracowanie.
Tracklista „Cocoon”:
- Tomorrow
- Wig
- Patience
- Spaceman Charm
- Justine
- Moons of Jupiter
- Cocoon
- Pretty Face
Wydanie przyniesie również niepublikowane wcześniej fotografie i prace plastyczne Sandmana. Na okładce znalazło się czarno-białe zdjęcie przedstawiające odbicie Sabine Hrechdakian w szybie pociągu jadącego do Antwerpii. Fotografię wykonał sam muzyk w 1998 roku. Na odwrocie okładki umieszczono jego autoportret z aparatem, uchwycony w domowym lustrze.
Autorem tekstu zamieszczonego we wkładce jest amerykański poeta i eseista Hanif Abdurraqib.
Gdy saksofon zastępuje gitarę
Powrót Morphine przypomina o szczególnym miejscu, jakie trio zajmowało w historii alternatywnego rocka. Zespół funkcjonował poza tradycyjnym podziałem na jazz i rock, choć nie próbował wykonywać żadnego z tych gatunków w jego podręcznikowej postaci.
Znacznie później podobną swobodę w traktowaniu instrumentarium, choć w zupełnie innej estetyce, prezentowali muzycy The Comet Is Coming. O ich koncercie, opartym na saksofonie, syntezatorach i perkusji, pisaliśmy w relacji z festiwalu JazzX w Timișoarze. W obu przypadkach siła brzmienia nie wynikała z obecności tradycyjnej rockowej gitary.
Sandman poszedł jeszcze dalej. Stworzył rozpoznawalną tożsamość zespołu wokół instrumentu, który sam poddał radykalnemu uproszczeniu. Jego dwustrunowy bas i niski głos nie były efektem chwilowej mody na eksperymenty, ale fundamentem całego muzycznego języka Morphine.
Premiera 4 grudnia. Nowa płyta i wystawa poświęcona Sandmanowi
„Cocoon” ukaże się 4 grudnia 2026 roku nakładem Partisan Records. Album będzie dostępny na CD, winylu i w formacie cyfrowym. Przedsprzedaż oraz dwa udostępnione nagrania znajdują się na oficjalnym Bandcampie Morphine.
Premierze będzie towarzyszyć wystawa materiałów z archiwum Marka Sandmana, zaplanowana na 4–6 grudnia w Fridman Gallery w Nowym Jorku. Wśród eksponatów znajdą się jego akwarele, fotografie, teksty i osobiste zapiski.
„Cocoon” stawia także niewygodne, ale potrzebne pytanie o granice rekonstruowania niedokończonej muzyki. Sandman świadomie odrzucił te nagrania, wybierając inną drogę dla „The Night”. Po latach jego współpracownicy uznali jednak, że materiał zasługuje na publikację. Nie wiadomo, czy sam artysta zaakceptowałby ostateczną postać albumu, dlatego nie sposób przypisywać mu takiej decyzji.
Możemy natomiast usłyszeć muzykę powstałą w okresie, kiedy Morphine wciąż szukali nowych rozwiązań. A wraz z nią głos Sandmana, zapisany na taśmie w domowym studiu, do którego po tylu latach wrócili ludzie znający go najlepiej.
