Steven Wilson zbudował całą wieś. Kto ma dziś czas w niej zamieszkać?

Ciekaw jestem, ile osób po wysłuchaniu nowej płyty Stevena Wilsona sprawdziło, o której w Larkstone gra się w karty. Ja sprawdziłem. W piątki o siódmej. Zanim ktokolwiek wyciągnie z tego wnioski na temat kondycji współczesnego słuchacza, przypomnę, że prowadzę magazyn muzyczny. Pytanie brzmi, czy poza ludźmi z podobnym rozpoznaniem ktoś jeszcze ma ochotę spędzić piątkowy wieczór w parafii wymyślonej na potrzeby płyty.

Pytam całkiem serio. Do słuchania Requiem for a Village wystarczą słuchawki. Tymczasem Wilson i jego współpracownicy uruchomili stronę angielskiej wsi Larkstone, zadbali o godziny sobotniej kawy, stan parafialnego ksero i wskazówki dla osób korzystających z przeglądarki Netscape. Nabywca wydania kolekcjonerskiego dostaje jeszcze 96-stronicową książkę. W którymś momencie ktoś musiał usiąść i zdecydować, o której ci ludzie piją kawę. O dziesiątej, gdyby ktoś z państwa chciał wpaść.

Komu się chce?

Najłatwiej byłoby teraz trochę ponarzekać na streaming. Że kiedyś człowiek kupował płytę, siadał i czytał wkładkę od deski do deski, a dziś ledwie zdąży się perkusista przedstawić, już mu ktoś przesuwa palcem do następnego wykonawcy. Mam pewną wątpliwość co do tej dawnej powszechnej sumienności. Wśród moich płyt są takie, z których potrafię zaśpiewać drugie głosy, a gdyby mi przyszło powiedzieć, co jest na odwrocie okładki, musiałbym zdjąć egzemplarz z półki. Przez te wszystkie lata okazji miałem dosyć.

Z drugiej strony znam ten wieczór, kiedy po odcinku serialu człowiek na minutkę zagląda do internetu ustalić, czyj to właściwie był brat. Czterdzieści minut później zna kolejność dziedziczenia w trzech zwaśnionych rodach, a serial dawno zapytał, czy ktoś jeszcze ogląda. Najwyraźniej z tą naszą zdolnością skupienia bywa rozmaicie. Sporo zależy od tego, czy po drodze trafi się coś, co akurat mnie zaciekawi. Muzykoholik przeczyta, kto grał na oboju. Moja wyobrażona towarzyszka seansu ominie obój i pójdzie sprawdzić, co ustalono w sprawie ciała znalezionego w rzece w 1974 roku. Na stronie Larkstone zapowiedziano raport. Po tylu latach słowo „wkrótce” nabiera pewnej swobody interpretacyjnej.

I tu Wilson ma pomysł lepszy, niż wskazywałyby rozmiary pudełka. Do tej samej wsi można trafić od kilku stron. Ktoś lubi angielskie historie z dreszczem. Ktoś pamięta internet, na którym administrator życzliwie podpowiadał gościom, w jakiej rozdzielczości powinni go oglądać. Ktoś inny przyjdzie za Davidem Tennantem. Każda z tych osób może znaleźć w Larkstone własną przyjemność, nawet jeśli żadna nie zamierza poświęcić Wilsonowi całej niedzieli. Zresztą sam bym wolał podesłać znajomemu link ze słowami „zobacz, co oni tu wyprawiają”, niż próbować go przekonać, że powinien uważniej obcować z rockiem progresywnym. Po tej drugiej wiadomości mógłby przestać odbierać.

Po co komu zepsute ksero?

Na tej stronie najbardziej podoba mi się rzecz pozornie źle pomyślana. Między jednym intrygującym drobiazgiem a drugim trzeba się przekopać przez sprawy tak zwyczajne, że na prawdziwej stronie własnej gminy sam bym je ominął. Karty. Kawa. Kłopoty z kserokopiarką. Właśnie dzięki temu, kiedy docieram do wzmianki o ciele w rzece, czytam ją dwa razy. Przez poprzednie kilka minut nabrałem do miejscowej administracji tego szczególnego rodzaju zaufania, jakim człowiek darzy instytucję zdolną zanudzić go na śmierć. I oto proszę, jednak mieli mi coś do powiedzenia.

W książeczce dołączonej do płyty przeczytałbym te same słowa odrobinę inaczej. Przewróciłbym stronę w przekonaniu, że autor już wie, co mam zobaczyć dalej. Tutaj sam decyduję, czy obchodzi mnie parafialna korespondencja. Mogę przeoczyć pół wsi. Ba, podejrzewam, że przeoczyłem. Kiedy wracam do nagrania i słyszę spokojny głos Tennanta, mam już jednak pewne zdanie o ludziach, wśród których przyszło mu zabrać głos. Do tego wystarczyła mi jedna wizyta. Ksero swoje odpracowało.

Jest jeszcze przyjemna przewrotność w tym, że aby grzebać w tych drobiazgach, wystarczy otworzyć drugą kartę w tej samej przeglądarce, w której gra płyta. Zwykle na tym etapie przychodzi pora, żeby odebrać pocztę albo sprawdzić wynik meczu. Wilson ma dla tej drugiej karty własną propozycję. A jeśli ktoś naprawdę chce zostać na dłużej i wieczorem rozłożyć sobie wszystko na stole, jest i wydanie z książką. Podoba mi się ta kolejność. Zdążyłem wyrobić sobie opinię o miejscowej radzie parafialnej, zanim w ogóle zajrzałem do sklepu.

Czterdzieści sekund z całej pieśni

O granicach takiego przedsięwzięcia sporo mówi historia Katherine Priddy. W rozmowie z Anilem Prasadem Wilson opowiada, że Priddy wykonała w całości tradycyjną pieśń Cruel Sister. Na podstawową płytę potrzebował z tego jakieś czterdzieści, może czterdzieści pięć sekund. Reszty można posłuchać w rozszerzonym wydaniu. Bardzo lubię tę dysproporcję. Ktoś zaśpiewał pieśń od początku do końca, żebyśmy przez chwilę mieli wrażenie, że trafiliśmy na nią w pół słowa. Zupełnie jak wtedy, kiedy przechodzi się pod czyimś otwartym oknem. Za rogiem już nic nie słychać, chociaż w środku pewnie śpiewają dalej.

Oczywiście byłoby Wilsonowi bardzo na rękę, gdyby każdy, komu płyta wydała się taka sobie, uznał, że widocznie za mało poczytał. Sam po dwóch tygodniach słuchania nadal mam do niej zastrzeżenia, o których napisałem w recenzji Requiem for a Village. Tyle że złapałem się na czymś, czego w tamtej ocenie nie umiałem uwzględnić. Kiedy ktoś pyta mnie, którego Wilsona poleciłbym na początek, do głowy przychodzą mi inne tytuły. Kiedy rozmowa schodzi na to, co ostatnio przydarzyło mi się przy słuchaniu płyt, od razu chcę opowiedzieć o Larkstone. I taką rozmowę mogę odbyć również z kimś, kogo solowa dyskografia Wilsona obchodzi umiarkowanie. Może nawet chętniej.

Czy ktoś jeszcze oddaje się płytom aż tak, jak wymarzył sobie ich autor? Pewnie garstka. Tylko skąd pomysł, że miarą powodzenia ma być człowiek, który przeczytał wszystkie 96 stron, przeklikał parafię i wyszedł ostatni, gasząc po sobie światło? Mnie wystarczył jeden niedorzecznie konkretny szczegół. Gdzieś w Anglii, której nie ma, ludzie umawiają się w piątek na siódmą na karty. Po tylu premierach, o których mogę uczciwie powiedzieć najwyżej tyle, że ich słuchałem, tę jedną pamiętam na tyle dobrze, że umiałbym się z kimś umówić na miejscu.