Anthony Garone – OK, But Why
Anthony Garone – OK, But Why

Anthony Garone – OK, But Why?

Zdolny do wszystkiego

Anthony Garone potrafi sprawić, że pięć ćwierćnut zachowuje się jak cztery. W Brex konstruuje puls w 5/4, ale pozwala mu przybrać znajomą postać 4/4. Niby drobna sztuczka, przynajmniej na papierze. W praktyce bas Michaela Manringa i perkusja Morgana Ågrena pilnują tego osobliwego porządku tak swobodnie, że człowiek przestaje szukać brakującego uderzenia. Mało tego: zaczyna mu być przyjemnie. Słuchając Garone’a, można się zatem nabawić dość osobliwej dolegliwości — zamiast przeklinać nieregularne metrum, chce się je nucić. A potem przychodzi myśl, że muzyk zdolny oswoić podobną rytmiczną aberrację powinien bez trudu uporządkować czternaście utworów na jednej płycie. Otóż niekoniecznie.

„OK, But Why?” jest pierwszym pełnowymiarowym wydawnictwem Garone’a od Within z 2007 roku, chociaż określenie „nowy album” bywa tutaj zdradliwe. Kompozycje powstawały przez blisko dwie dekady; część żyła wcześniej własnym życiem w internecie, następnie wróciła do studia, została przebudowana, nagrana ponownie lub poddana nowej obróbce. Pod auspicjami MoonJune Records spotkało się dwudziestu zaproszonych muzyków, a wraz z nimi cała biblioteka zainteresowań gospodarza: od crimsonowskiej rytmicznej geometrii, przez jazz fusion i metalowy ciężar, po Gentle Giant oraz Jana Sebastiana Bacha. Można tu znaleźć więcej niż jedną estetykę, kilka odmian gitarowej obsesji i zaskakująco dużo melodii. Trudniej znaleźć decyzję, która z tych muzycznych osobowości powinna prowadzić narrację.

Jak nie zgubić melodii w matematyce

Na razie jednak żadnych skarg. Binge wchodzi z lekko zakurzonym, szorstkim brzmieniem gitary, a wkrótce rozkręca się do rozmiarów całkiem pokaźnej instrumentalnej awantury. Poszarpany tok rytmiczny, ciężkie akcenty, nagłe zagęszczenia — można by uznać, że Garone postawił sobie za punkt honoru zmęczenie słuchacza już na progu. Tymczasem kapitalną robotę wykonuje Manring. Jego bas nie jest jedynie podłogą pod gitarowymi eksperymentami: to ruchliwy głos, który potrafi jednocześnie podtrzymywać puls i wymknąć się z przewidywalnego schematu. Ågren dorzuca precyzję o niepokojąco ludzkiej lekkości, a dodatkowe partie Steve’a Balla rozszerzają gitarową fakturę. Utwór ma w sobie coś z rozhuśtanej konstrukcji, której elementy powinny się wzajemnie potrącać, lecz w ostatniej chwili zawsze znajdują własne miejsce. Mocne wejście. I świetny bas, do którego jeszcze wrócimy.

Potem Three Legged Dog dowodzi, że w muzyce progresywnej można skomplikować niemal wszystko, a jednak nie trzeba skomplikować odbioru. Riffy rwą regularność na kawałki, gitarowe figury przypominają miejscami etiudy rozpisane dla kogoś, kto odpoczywa wyłącznie między dwoma trudnymi pasażami, ale w tej kanciastości jest zaskakująco dużo wdzięku. Solo Jana Zehrfelda nie przychodzi urządzać osobnego pokazu. Wchodzi w świat utworu i jeszcze go podkręca. Z kolei Deathtrap przynosi rzecz może ważniejszą niż sama sprawność wykonawcza: wyraźną melodię prowadzoną na tle bardzo szybkich figur i dobrze odczuwalny kontrast w dalszej części kompozycji. Właśnie ten rodzaj napięcia robi na mnie największe wrażenie. Jedna warstwa zdaje się pędzić przed siebie, druga pozwala uchwycić temat. Zamiast sztuki rachunkowej dostajemy muzykę, w której każdy nadmiar ma przynajmniej szansę stać się elementem większego sensu.

Nie zawsze jednak chodzi o polirytmię w ścisłym znaczeniu tego słowa. Garone bawi się również nieregularnym metrum, synkopą, przesunięciami akcentów i samym wrażeniem pulsu. Rozróżnienie istotne, bo w świecie progresywnego rocka słowo „polirytmia” bywa ostatnio używane jak przyprawa uniwersalna: wystarczy, że perkusista policzy do pięciu i już ktoś obwołuje go matematycznym rewolucjonistą. Garone zna różnicę. Dance Master wyrasta z osobliwego żartu — próby napisania wyjątkowo niewygodnej muzyki tanecznej. Metrum 13/4, harmonika całotonowa, motyw inspirowany liczbami pierwszymi. Parkiet zapewne zaprotestowałby zbiorowo, ale utwór potrafi utrzymać rockową sprężystość, a fortepian Gabe’a Garone’a i bas Andy’ego Westa pomagają uniknąć nieprzerwanego gitarowego naporu. Kompozytor wymyśla zatem ograniczenia, z którymi później sam musi się zmierzyć. Najwyraźniej lubi tę dyscyplinę, o ile wolno dyscypliną nazwać organizowanie sobie kłopotów na własne życzenie.

Do Brex warto wrócić także z innego powodu. Obok Manringa i Ågrena występuje Paul Hanson, grający na fagocie elektrycznym. To nie jest egzotyczna nazwa syntezatora, lecz rzeczywisty instrument, który w gęstej gitarowej masie wnosi odmienny sposób prowadzenia frazy. Jego melodyczne linie sprawiają, że całość nabiera barw niedostępnych samym przesterowanym strunom. Tu crimsonowskie powinowactwa mają sens: skojarzenie z King Crimson wynika ze sposobu zazębiania głosów i zabawy metrycznym oczekiwaniem, a nie z odruchowego przypinania nazwiska Roberta Frippa do każdej trudniejszej gitarowej figury.

W Harnch Garone spotyka się z Gretchen Menn oraz ponownie z sekcją Ågren–Manring. Precyzja splatających się gitar robi swoje, lecz jeszcze bardziej zajmuje mnie historia tej kompozycji. W autorskim komentarzu do wcześniejszej wersji muzyk przyznaje, że otrzymana później perkusja Ågrena zmieniła kształt utworu już po przygotowaniu materiału wideo. A przy singlowym wydaniu z 2022 roku opisał jeszcze jeden wypadek: przypadkowo skasował wszystkie własne ścieżki gitarowe i musiał je nagrać na nowo. Można latami dopieszczać aranżację, a ostatecznie i tak przegrać z przyciskiem „usuń”. W tym przypadku strata nie okazała się końcem opowieści. Tak rodzi się muzyka, w której drobiazgowy plan pozostaje otwarty na zmianę, nawet jeśli zmiana przyszła nieproszona.

„Harnch 2.0” – oficjalne wideo wykonawcze z 2022 roku, przedstawiające wcześniejszą wersję kompozycji.

Kto zgasił ten rytmiczny pożar?

Po sześciu pierwszych utworach miałem ochotę podpisać Garone’owi niemal wszystko. Nie pytając, gdzie postawić przecinek. Tymczasem My Garden otwiera serię trzech nagrań wokalnych, przy których entuzjazm zaczyna opuszczać salę znacznie szybciej niż muzycy. Łagodna, nieco genesisowa melodyka, śpiew Tony’ego Garone’a, bardziej klasyczna piosenkowa forma. Utwór nie jest zły — w tym tkwi cały kłopot. Po sześciu kompozycjach, w których nawet chwila wytchnienia potrafiła wynikać z przedziwnego układu rytmicznego, taka przewidywalność brzmi jak nagła rezygnacja z tego, co przed chwilą było największą siłą albumu.

Erudite Eyes przenosi nas do repertuaru Giles, Giles & Fripp z 1968 roku. Garone nie przepisuje oryginału posłusznie; od dawna pracował nad własną, ciemniejszą i bardziej dysonansową interpretacją kompozycji Frippa. W oderwaniu od całości można tę aranżację docenić za umiejętne przemieszczenie nastroju. Ale zaraz po My Garden nie odzyskuje utraconego impetu. Jeszcze Trust — głos Chrisa Mistereka, fortepian Daniela Shina, skrzypce Grace Guthrie — i mamy trzy odmienne piosenki umieszczone obok siebie tak, jakby całej wcześniejszej progresywnej gorączce lekarz nagle zalecił tygodniową rekonwalescencję. Naprawdę trzeba było aż trzech dawek?

Najłatwiej byłoby oskarżyć sam śpiew. Za chwilę pojawi się jednak Pune i tę wygodną teorię skutecznie popsuje. Drażni mnie zmiana sposobu myślenia o kompozycji: miejsce pomysłowych spięć rytmu i melodii zajmują bardziej konwencjonalne rozwiązania, a skupienie tych utworów w jednym bloku odbiera albumowi rozpęd. Zmienność nastrojów mogłaby działać na jego korzyść, gdyby zbudowano z niej sensowniejszą dramaturgię. Tymczasem dostajemy trzy kolejne dowody, że Garone umie robić również inne rzeczy. Wierzę na słowo. Chętniej posłuchałbym jednak, jak rozwija te, w których jest naprawdę osobny.

Pune odbija gwałtownie w przeciwnym kierunku. To udokumentowany hołd dla Gentle Giant i Jethro Tull, dedykowany Kerry’emu Minnearowi: rozbudowane epizody instrumentalne, zmienna faktura, wokal Jake’a Inecka i jazzrockowa swoboda sekcji Ågren–Manring. Powraca muzyczna fantazja, którą tak polubiłem na początku, tyle że teraz odczuwam jej drugą, mniej przyjemną stronę. Pomysły zdają się nie tyle rozwijać, ile ustępować miejsca kolejnym. Owszem, Gentle Giant potrafili uczynić z nagłych stylistycznych zwrotów język kompozycji; dlatego nie wypada potępiać Pune tylko za mnogość epizodów. Mnie jednak brakuje tu mocniejszej więzi między nimi. Po genialnie zorganizowanym nieporządku Brex ten utwór brzmi momentami jak nieporządek, któremu organizację obiecano na następną próbę.

Bach przyjechał bez orkiestry

Dwie części Koncertu na skrzypce i obój c-moll BWV 1060 Bacha mogły oznaczać początek kolejnego progrockowego nieszczęścia: oto gitarzysta postanawia udowodnić światu, że do pełni szczęścia brakuje mu jeszcze symfonii. Na szczęście Garone obywa się bez takich dekoracji. W pierwszej części towarzyszą mu Sebastian Lanser na perkusji, Andy West na basie i Adam Strand na instrumentach klawiszowych; w trzeciej za perkusją zasiada Rob Müller. To przede wszystkim rockowe przepisanie barokowego kontrapunktu na współczesny zespół, miejscami podszyte językiem fusion. Brzmienie klawiszy może przywodzić na myśl organy, ale oficjalny wykaz wykonawców nie pozwala wskazać konkretnego instrumentu. Nie ma zresztą potrzeby. Istotniejsze jest to, jak samodzielne linie Bacha wędrują pomiędzy gitarami a sekcją rytmiczną i jak zmienia się ich ciężar oraz artykulacja.

Z podobnym pomysłem zetknęliśmy się już choćby przy brazylijskim Dialeto i ich rockowych interpretacjach Bartóka. W takich eksperymentach łatwo zastąpić muzyczną refleksję samym efektem przestawienia instrumentów. Garone jest od tego ciekawszy, ponieważ zainteresowanie niezależnymi głosami ma zapisane również w autorskich kompozycjach. Nie potrzebuje Bacha jako świadectwa ukończenia kursu muzyki poważnej. Raczej spotyka u niego sposób organizacji dźwięków, do którego sam od dawna dochodzi innymi drogami. Adaptacje pasują mi do tej płyty znacznie bardziej niż wokalna trójka — nawet jeśli przynoszą kolejny stylistyczny skręt.

Crush, z gitarową obecnością Gretchen Menn, oraz krótkie Tingz nie przynoszą już podobnego zaskoczenia. Koniec albumu wydaje się spokojniejszy w sensie kompozycyjnego ryzyka, choć wykonawcza sprawność nie znika ani na chwilę. I tu docieram do dość niewygodnego spostrzeżenia: przez pierwsze kilkanaście minut Garone ustawił poprzeczkę tak wysoko, że później nawet jego własne, solidnie napisane utwory zaczynają wydawać się jedynie poprawne. To częściowo niesprawiedliwe. Ale przecież nikt nie zmuszał go do ustawienia kolejności właśnie w ten sposób.

Zostaje jeszcze brzmienie. Przy tak gęstej muzyce liczy się możliwość śledzenia każdego głosu, a ja chwilami miałem wrażenie, że instrumenty zbyt mocno tłoczą się we wspólnej przestrzeni. Skończyło się na grzebaniu w korektorze: mniej niskiego środka, więcej wyrazistości gitar i wyższych składowych. Pomogło mi to wydobyć detale, które wcześniej wydawały mi się zbyt słabo zaznaczone. Nie wyciągam stąd wniosku o wadliwym masteringu; korekcja barwy nie jest przecież pomiarem dynamiki. Być może Garone świadomie przytrzymał w ryzach brzmieniowych wszystkie te nadpobudliwe partie, żeby album nie rozpadł się na osobne demonstracje wirtuozerii. Rozumiem tę pokusę, choć chętnie oddałbym odrobinę gładkości w zamian za bardziej zdecydowane kontrasty i czytelniejsze plany.

I oto kłopot, którego nie rozwiąże żaden dodatkowy takt: Garone z niezwykłą konsekwencją potrafi porządkować nieporządek wewnątrz kompozycji, a znacznie gorzej idzie mu z porządkowaniem własnych zainteresowań na przestrzeni całego albumu. Jest genialny, kiedy matematyczne dziwactwo staje się melodią, kiedy bas przejmuje część opowieści od gitary, kiedy instrumenty zamiast rywalizować zaczynają negocjować wspólny puls. Słabnie, gdy próbuje udowodnić, jak wiele różnych muzycznych twarzy posiada. Z czternastu utworów otrzymujemy materiał fascynujący, świetnie zagrany i wyraźnie nierówny — znakomity zbiór pomysłów, który wciąż nie całkiem przekonuje mnie jako jeden album.

Podczas mojego listopadowego odsłuchu Spotify pokazywał zaledwie 63 miesięcznych słuchaczy Garone’a. Trudno pogodzić tę liczbę z rozmachem, jakiego jestem tu świadkiem; oby szybko straciła aktualność. Na następną płytę będę czekał z autentyczną ciekawością. Chciałbym tylko, żeby Anthony zdobył się na rzecz, która dla takiego perfekcjonisty może okazać się trudniejsza od zagrania dowolnej polirytmii: żeby umiał skreślić dobrze napisany utwór, gdy ten zwyczajnie nie pasuje do reszty. Dodawać potrafi fenomenalnie. Czas poćwiczyć odejmowanie.

Anthony Garone – OK, But Why
Anthony Garone – OK, But Why?
Tracklista: 1. Binge – 4:13 • 2. Three Legged Dog – 3:49 • 3. Deathtrap – 3:58 • 4. Dance Master – 4:48 • 5. Brex – 3:26 • 6. Harnch – 4:06 • 7. My Garden – 4:32 • 8. Erudite Eyes – 3:32 • 9. Trust – 4:06 • 10. Pune – 5:30 • 11. Bach – Concerto for Violin and Oboe, Mov. 1 – 4:26 • 12. Bach – Concerto for Violin and Oboe, Mov. 3 – 3:45 • 13. Crush – 4:12 • 14. Tingz – 0:59 • Skład: Anthony Garone – gitary (wszystkie utwory) • Goście: Morgan Ågren – perkusja; Michael Manring – bas; Steve Ball – gitara; John Landy – bas; Jan Zehrfeld – gitara; Owen Dueck – perkusja; Andy West – bas; Tom Monda – gitara; Gabe Garone – fortepian; Paul Hanson – fagot; Gretchen Menn – gitara; Tony Garone – wokal; Daniel Shin – fortepian; Chris Misterek – wokal; Rob Müller – perkusja, bas; Grace Guthrie – skrzypce; Jake Ineck – wokal; Sebastian Lanser – perkusja; Adam Strand – instrumenty klawiszowe; Robbie Mangano – bas • Wytwórnia: MoonJune Records • Premiera: 1 czerwca 2026 (Bandcamp) • Rok: 2026 • Typ wydawnictwa: album studyjny • Czas: około 55 minut • Liczba utworów: 14 • Formaty: cyfrowy, CD, 2LP • Numer katalogowy CD: MJR142 • Autorzy: Anthony Garone, z wyjątkiem „Erudite Eyes” (Robert Fripp) i dwóch części koncertu BWV 1060 (Johann Sebastian Bach) • Produkcja: Anthony Garone • Producent wykonawczy: Leonardo Pavkovic.
WIZJA ARTYSTYCZNA
6.9
SPÓJNOŚĆ ALBUMU
3.1
BRZMIENIE I PRODUKCJA
6.9
INTERPRETACJA I WYKONANIE
8.6
ARANŻACJE I ŚWIADOMOŚĆ FORMY
7.9
MELODYKA I MOTYWY
6.6
ZAPAMIĘTYWALNOŚĆ
6.2
ODDZIAŁYWANIE EMOCJONALNE
5.7
SIŁA WYRAZU
7.8
ORYGINALNOŚĆ
8.3
EFEKT POWROTU
7.2
OCENA CZYTELNIKÓW0 Votes
0
6.8
OCENA