Za dużo brokatu, za mało szaleństwa?
Jessie Ware znalazła sposób na artystyczną nieśmiertelność: zamieszkała w epoce disco i najwyraźniej nie zamierza się wyprowadzać. Trudno mieć pretensje. Na What’s Your Pleasure? urządziła się znakomicie, a That! Feels Good! udowodniło, że w tej stylistyce wciąż można znaleźć sporo miejsca na fantazję. Trzeci album z tej serii, Superbloom, przypomina jednak sytuację, w której gospodyni po raz kolejny organizuje wystawne przyjęcie, zamawia jeszcze większą orkiestrę i wyciąga najlepszą zastawę, choć goście najbardziej liczyli na odrobinę nieprzewidywalności. Jessie Ware nadal robi disco z klasą. Tylko coraz rzadziej łamie przy tym zasady dobrego wychowania.
A przecież jej przemiana sprzed sześciu lat była czymś więcej niż zmianą muzycznej garderoby. Dawna specjalistka od eleganckiego, melancholijnego soulu odkryła w disco możliwość opowiadania o przyjemności bez skrępowania i romantycznego cierpiętnictwa. Na What’s Your Pleasure? pulsujący bas, oszczędna elektronika i intymny wokal tworzyły muzykę jednocześnie zmysłową i nieco tajemniczą. That! Feels Good! otworzyło drzwi szerzej, wpuszczając do środka funkową sekcję rytmiczną, dęciaki i estradową ekstrawagancję. Superbloom rozwija przede wszystkim tę drugą tendencję. Wszystkiego jest więcej, choć niekoniecznie wszystko smakuje lepiej.
Orkiestra bez kompleksów
Po krótkim The Garden Prelude rozkwita I Could Get Used to This – kompozycja tak wystawna, że orkiestrze należałoby chyba zapewnić osobną garderobę. Smyczki podbijają melodyczne kulminacje, flety nadają aranżacji lekkość, chórki poszerzają refren, a sprężysta sekcja rytmiczna pilnuje, żeby cała ta dekoracyjna konstrukcja nadawała się również do tańca. Udział Mirandy Cooper i Jona Shave’a, związanych z popową szkołą Xenomania, pomaga wyjaśnić melodyjną przystępność utworu. Ware korzysta z rozmachu klasycznego orkiestrowego disco, nie rezygnując z przebojowej dyscypliny współczesnego popu.
Właśnie I Could Get Used to This, tytułowe Superbloom oraz Automatic uważam za najmocniejszą trójkę całego albumu. Łączy je coś, co szczególnie lubię w tej odsłonie Ware: orkiestracje tak buńczuczne, jakby każdy instrumentalista otrzymał osobne pozwolenie na przesadę. Tytułowy utwór potrafi przy tym połączyć tę wystawność z romantycznym napięciem, a Automatic nadaje wielkiej formie zaskakująco osobisty charakter.
Jest w tym rozmachu coś cudownie bezczelnego, chwilami wręcz jazzowego w sposobie myślenia o wielkiej formie. I tutaj przychodzi mi do głowy skojarzenie, za które ortodoksyjni jazzmani mogą zechcieć odebrać mi legitymację melomana: Kamasi Washington. Tak, ten Kamasi Washington! Oczywiście oboje poruszają się w zupełnie innych światach, ale łączy ich upodobanie do monumentalnego gestu, do instrumentalnego przepychu, który zamiast przepraszać za własną wielkość, jeszcze demonstracyjnie wypina pierś. Przyznaję, że chętnie usłyszałbym kiedyś Ware i Washingtona we wspólnym, zupełnie niedorzecznym przedsięwzięciu. Ona ze swoim dyskotekowym hedonizmem, on z jazzową wyobraźnią rozciągniętą do rozmiarów małej galaktyki. Mogłoby z tego wyjść arcydzieło albo najdroższa katastrofa aranżacyjna dekady. Obie możliwości brzmią kusząco.
Główny producent Barney Lister wraz ze współpracownikami znakomicie radzi sobie z bogactwem materiału. Bas zachowuje czytelność, wokal nie ginie pod instrumentami, a kolejne warstwy mają swoje miejsce w aranżacji. Można jednak odnieść wrażenie, że produkcja zaczyna tu chwilami wykonywać pracę, którą powinny wykonać same kompozycje. Kiedy smyczki, chórki i instrumentalne ozdobniki przestają zaskakiwać, nie zawsze pozostaje melodia równie wyrazista jak na dwóch poprzednich płytach. To dość kosztowny sposób na ukrywanie niedostatku pomysłów.
Na szczęście Ware potrafi jeszcze wywrócić stolik z szampanem. W Ride zabiera słynny motyw Ennia Morricone z Dobrego, złego i brzydkiego na wycieczkę w stronę italo disco. Westernowe gwizdy, elektroniczny puls i przesadnie teatralny wokal tworzą piosenkę bezwstydnie kiczowatą, lecz znakomicie świadomą własnego absurdu. Morricone zapewne nie przewidział takiej przyszłości swojego tematu, ale gdyby Sergio Leone kręcił western o dyskotece, miałby już gotową muzykę do sceny pościgu. Stuart Price i Karma Kid dobrze rozumieją, że w tej kompozycji rozsądek byłby wyłącznie przeszkodą.
Podobnie figlarna Sauna korzysta z kontrastu między rozciągniętymi partiami klawiszy a ruchliwą perkusją. Ware śpiewa o erotycznym napięciu z miną kogoś, kto doskonale wie, że przesadza, i właśnie dlatego świetnie się bawi. W takich momentach Superbloom nabiera rumieńców. Gorzej, kiedy podobną sceniczną przesadę próbuje się podtrzymywać samą aranżacją. Wówczas disco zamienia się w elegancki pokaz możliwości producentów, a od piosenki do piosenki zaczyna brakować wyraźniejszych kontrastów.
Diva schodzi ze sceny
Do głosu Jessie Ware trudno mieć większe zastrzeżenia. W Automatic, poprzedzonym mówionym wprowadzeniem Colmana Domingo, wokalistka z soulową miękkością opowiada o bliskości i poczuciu bezpieczeństwa. Sam pomysł jest wart uwagi: w gatunku przyzwyczajonym do śpiewania o podbojach miłosnych Ware celebruje stabilność wieloletniego związku. To erotyka, która nie potrzebuje dramatycznego rozstania w drugim refrenie, żeby podtrzymać zainteresowanie. A kiedy utwór nabiera aranżacyjnego rozmachu, prywatne wyznanie zyskuje niemal ceremonialną oprawę. Właśnie za takie połączenie intymności z bezwstydną wystawnością cenię tę płytę najbardziej.
Z kolei Don’t You Know Who I Am? pozwala jej rozwinąć estradowy temperament w duchu wielkich soulowych diw. Artystka stworzyła na potrzeby utworu fikcyjną bohaterkę Shirley Bloom, uwikłaną w nieszczęśliwy romans. To ciekawy kierunek: Ware coraz chętniej traktuje piosenki jak niewielkie przedstawienia, w których może zmieniać osobowości i przesadzać bez konieczności tłumaczenia się z każdej emocji. James Ford pomaga nadać tej konwencji odpowiednią oprawę, choć chwilami teatralność wykonania okazuje się bardziej przekonująca od samej piosenki.
Najbardziej poruszająca okazuje się jednak chwila, kiedy cała ta estradowa garderoba przestaje być potrzebna. 16 Summers, ballada oparta na fortepianie i smyczkach, wyrasta z refleksji nad tym, jak niewiele wspólnych wakacji rodzice mają przed sobą, zanim ich dzieci dorosną. Inspiracją była rozmowa Ware z komikiem Jasonem Manfordem. Przed utworem pojawiają się odgłosy fal nagrane na plaży związanej z dzieciństwem wokalistki. Pośród dyskotekowych fantazji ten zwyczajny dźwięk nabiera nieoczekiwanej siły.
Podobną bliskość odnajdujemy w Love You For, nagranym z udziałem dzieci artystki. I tutaj zaczyna się rysować znacznie bardziej interesujący temat niż kolejna wyprawa do lat siedemdziesiątych. Ware ma dziś czterdzieści kilka lat, rodzinę, bogate doświadczenie i całkiem inną perspektywę niż bohaterki większości tanecznych przebojów. Potrafi śpiewać o pożądaniu, które przetrwało pierwszą fascynację, oraz o rodzicielskiej miłości podszytej lękiem przed upływającym czasem. Największy potencjał Superbloom kryje się w spotkaniu dyskotekowej beztroski z dorosłością, która nie pozwala już wierzyć w wieczne wakacje. Szkoda, że album tylko częściowo wykorzystuje to napięcie. O tym, jak świadomie wokalistka zestawiła fantazję z osobistymi doświadczeniami, opowiedziała również w rozmowie z Under the Radar oraz w swoim autorskim komentarzu do poszczególnych utworów.
Kiedy dobra zabawa staje się obowiązkiem
Superbloom imponuje warsztatem, aranżacyjną starannością i interpretacyjną swobodą. Bywa zabawne, zmysłowe, a w spokojniejszych momentach autentycznie wzruszające. Mimo to trudno pozbyć się przekonania, że Ware znalazła się w pułapce własnej perfekcji. Na What’s Your Pleasure? wystarczyły jej bas, syntezator i odpowiednio poprowadzona melodia, żeby stworzyć piosenki o nieodpartej sile przyciągania. Dziś coraz częściej potrzebuje orkiestry, rozbudowanych chórków i scenicznej oprawy, a efekt wcale nie jest proporcjonalnie większy.
Nie oczekuję od niej gwałtownego porzucenia disco. Przeciwnie, ten gatunek najwyraźniej pozwolił jej odnaleźć artystyczną osobowość, której przez lata brakowało odpowiedniego repertuaru. Chciałbym jedynie, żeby częściej wykazywała się kompozycyjną odwagą, którą demonstruje w Ride, albo osobistą szczerością 16 Summers. Wtedy znakomite wykonanie miałoby jeszcze więcej do przekazania.
Jessie Ware nagrała bardzo dobry album, ale poprzeczkę zawiesiła sobie wcześniej wyjątkowo wysoko. Superbloom potrafi zachwycić rozmachem, rozbawić pomysłem i wzruszyć prostotą. Najrzadziej udaje mu się zrobić wszystkie te rzeczy bez korzystania ze sprawdzonych sztuczek poprzedników. Impreza nadal jest znakomita. Tylko tym razem najwięcej dzieje się wtedy, gdy gospodyni na chwilę wyłącza muzykę.




