Apokalipsa ma problem z dynamiką
Rok 2026. Bóg nie żyje, jego tron stoi pusty, a czarny koń zapowiada koniec ludzkości. Trudno zarzucić Psychotic Outsider brak wyobraźni katastroficznej, choć przy obecnym stanie świata można podejrzewać, że autor tekstów Darragh Jennings po prostu uważnie śledzi wiadomości. Na drugim albumie irlandzko-polskiego kwartetu zagłada przychodzi w rytmie groove metalu, deathmetalowych riffów i hardcore’owej furii. Dziewięć utworów, trzydzieści cztery minuty, niewiele powodów do optymizmu. Jest jednak coś bardziej zajmującego niż sam repertuar nieszczęść: Armageddon zaczyna się od człowieka sparaliżowanego strachem, a kończy na człowieku gotowym obalić swoich oprawców. I właśnie ta przemiana wystawia muzykę Psychotic Outsider na najtrudniejszą próbę.
Założenia zespołu są dość przejrzyste. Gitara Piotra Michalika odpowiada za ciężar i prowadzenie motywów, bas Wiktora Klukowskiego zagęszcza rytmiczny fundament, a Krystian „Kruszon” Mistarz pilnuje, żeby cała konstrukcja nie straciła rozpędu. Jennings dokłada do tego wokal zawieszony między gardłowym krzykiem a agresywną deklamacją. Skojarzenia z Lamb of God, Machine Head czy Decapitated nasuwają się naturalnie, choć Psychotic Outsider chętnie sięgają również po surowość starszego ekstremalnego metalu. Bywa, że ich riffy przypominają czasy, kiedy black metal pozostawał jeszcze blisko punkowego brudu, a muzycy nie czuli obowiązku komplikowania każdej frazy. Słychać pokrewieństwo z estetyką Bathory czy Discharge, zwłaszcza w szybszych kompozycjach. Jest w tym sporo uroku: grupa nie udaje awangardowej orkiestry, tylko dobrze zna przyjemność płynącą z odpowiednio zaakcentowanego, chwytliwego riffu.
Czarny koń i cztery minuty pod wodą
The End Is Nigh wprowadza nas w sam środek katastrofy. Gitara operuje wyrazistym, mocno osadzonym rytmicznie motywem, perkusja podtrzymuje jego natarczywość, a Jennings przyjmuje rolę ponurego proroka, który najwyraźniej stracił już cierpliwość do niedowiarków. Szczególnie atrakcyjnie wypada cięższa, niemal doomowa końcówka. Szkoda, że nie otrzymuje odważniejszego instrumentalnego rozwinięcia. Michalik mógłby wykorzystać zgromadzone napięcie do wprowadzenia kontrastującej frazy gitarowej, tymczasem pozostaje przy sprawdzonej formule. Nie potrzebuję obowiązkowej solówki tylko dlatego, że ktoś gra metal. Tutaj jednak odrobina melodycznej niezależności mogłaby nadać zakończeniu większą wyrazistość.
W Crushed by a Black Horse apokalipsa przestaje być wydarzeniem oglądanym z bezpiecznej odległości. Czarny koń pojawia się najpierw w koszmarach, potem w rzeczywistości bohatera, któremu zaczyna brakować oddechu i zdolności odróżniania strachu od tego, co rzeczywiście go otacza. Muzyka przyspiesza, riffy stają się bardziej nerwowe, a sekcja rytmiczna podkreśla kolejne gwałtowne przełamania. Jennings przekonująco oddaje psychiczne wyczerpanie, choć instrumentalna agresja zbyt szybko osiąga poziom, na którym pozostaje przez znaczną część utworu. Przy tak intensywnym temacie bardziej nieprzewidywalna konstrukcja mogłaby zdziałać cuda.
Najlepszą odpowiedź na ten problem przynosi Welcome Oblivion. Bohater tkwi na dnie oceanu, skazany na cierpienie pozbawione nawet perspektywy śmierci. Obraz jest makabryczny, przywołuje również mit Prometeusza, lecz muzycznie daje zespołowi okazję do ciekawszego gospodarowania czasem. Wolniejsze, ciężkie partie groove metalu pozostawiają więcej miejsca basowi, który w środkowej części podejmuje dialog z gitarą. Klukowski zyskuje dzięki temu samodzielność, a kompozycja wyraźniej oddycha. Powracający motyw koresponduje z niemożnością uwolnienia się od cierpienia. To przekonujące rozwiązanie, choć czteroipółminutowa forma chwilami przeciąga tę samą myśl. Dodatkowe powtórzenie nie zawsze zwiększa poczucie uwięzienia; czasami po prostu opóźnia moment, w którym mogłoby wydarzyć się coś nowego.
Historia powstania płyty tłumaczy część jej osobliwości. Jennings przyznał w rozmowie dla Suprema Aristocracia, że Michalik i Klukowski mieli już gotowe kompozycje, zanim wokalista rozpoczął pracę nad tekstami. Podział albumu na trzy części pojawił się później, a muzycy zmienili nawet kolejność dwóch nagrań po zakończeniu miksu i masteringu, aby lepiej poprowadzić opowieść. Ta informacja wiele wyjaśnia. Teksty dojrzewają tutaj szybciej niż aranżacje: zmieniają perspektywę, bohatera i ciężar oskarżenia, podczas gdy instrumenty częściej pozostają wierne temu samemu sposobowi wyrażania gniewu.
Gniew potrzebuje czegoś więcej niż przesteru
Vilify The Weak wymierzone jest w religijną hipokryzję, a Jennings z nieukrywaną satysfakcją punktuje ludzi, którzy traktują święte księgi jak katalog argumentów dostępnych wyłącznie na własny użytek. Deklamacyjny początek przywodzi nieco na myśl kąśliwe wokalne frazowanie Dave’a Mustaine’a. Tekst zawiera też osobliwy detal: irlandzką górę Mount Brandon, przywołaną w kontekście biblijnej historii Abrahama. W tej mieszaninie lokalnego odniesienia, religijnej erudycji i bezczelnej polemiki ujawnia się bardzo interesująca strona Jenningsa. Muzycy odpowiadają mu zwartością hardcore’owych riffów, choć sam tekst wydaje się bardziej przewrotny od instrumentalnej oprawy.
Znacznie swobodniej wypada Death By A Thousand Cuts. Jest w nim coś z dawnych, punkowych korzeni ekstremalnego metalu: prostota riffu, wyrazisty rytm i chwytliwość, która nie wymaga melodyjnego refrenu. Kompozycja przypomina, że groove może być sugestywny także bez przesadnego zagęszczania aranżacji. Jennings opowiada o przemocy zadawanej stopniowo, niemal niezauważalnie, aż do całkowitego wyniszczenia człowieka. Muzyka dobrze oddaje uporczywość tego procesu. Motyw powraca z niemal mechaniczną konsekwencją, lecz zachowuje dostatecznie silny charakter, żeby nie zamienić się w anonimowy rytmiczny schemat. To jedna z bardziej udanych kompozycji albumu, także dzięki naturalnemu połączeniu metalowej ciężkości z punkową bezpośredniością.
Jeszcze więcej charakteru ma White Phosphorous. Wprowadzenie przypominające bicie serca stanowi krótki, potrzebny kontrast, po którym zespół wraca do ciężkich gitarowych figur. Tym razem wyraźniej eksponuje bas, a urywane riffy pozwalają mocniej zaakcentować rytmiczne przerwania. Klukowski otrzymuje nawet własny instrumentalny moment, pokazując, jak wiele może zyskać aranżacja, gdy gitara na chwilę ustępuje miejsca innemu głosowi. W takim wykonaniu muzyka staje się bardziej plastyczna: ciężar nie znika, zmienia się jedynie sposób jego rozmieszczenia. Właśnie takich pomysłów chciałabym od Psychotic Outsider więcej.
White Phosphorous rozpoczyna również ważną zmianę brzmieniową. W tym utworze oraz w I Defy i I Will Suffer No Masters gitary zostały nastrojone znacznie niżej niż w pozostałym materiale. Obniżenie stroju odpowiada momentowi, w którym bohater przestaje jedynie obserwować cierpienie i zaczyna otwarcie sprzeciwiać się sprawcom przemocy. W I Defy pojawiają się ponadto wyraźniejsze akcenty melodyjnego death metalu, a bardziej zdecydowany ruch riffów dobrze współpracuje z bojową deklaracją Jenningsa. Zespół potrafi więc różnicować własną estetykę. Tym bardziej szkoda, że nie robi tego odważniej.
Po Armageddonie
Michael Richards, odpowiedzialny za nagranie, miks i mastering materiału w dublińskim Trackmix Studio, przygotował dla kwartetu mocną, nowocześnie brzmiącą produkcję. Instrumentalna agresja zachowuje czytelność, rytmiczny fundament odpowiednią masę, a szorstkość wykonania nie zostaje wygładzona do sterylnej perfekcji. Przy takich proporcjach łatwo zachwycić się samą siłą uderzenia. Warto jednak rozdzielić jakość wykonania od jakości kompozycji. Michalik potrafi napisać efektowny riff, Klukowski i Mistarz pracują z dużą dyscypliną, Jennings nadaje tekstom wiarygodną wściekłość. Problem zaczyna się wtedy, gdy kolejne dobrze zagrane motywy nie prowadzą muzyki w wystarczająco odmienne miejsca. Gwałtowne przyspieszenia i rytmiczne cięcia zapewniają ruch, ale rzadziej przynoszą prawdziwe zaskoczenie.
Finałowe I Will Suffer No Masters oraz Armageddon zamieniają wcześniejszy lęk w bezpośrednią konfrontację. Ostatnia kompozycja, najkrótsza na albumie, porzuca rozwlekłe przygotowania i uderza punkowo-metalowym impetem. Podoba mi się jej bezceremonialność. Po trzydziestu minutach wyliczania ludzkich okrucieństw nie ma większego sensu udawać, że konflikt rozwiąże się przy uprzejmej wymianie argumentów. Pozostaje jednak moralny dyskomfort: człowiek, który wcześniej błagał o koniec cierpienia, teraz sam fantazjuje o zadawaniu go swoim prześladowcom. Jennings świadomie pozostawia nas z tą brutalnością. Zamiast wygodnego oczyszczenia otrzymujemy opowieść o gniewie, który przejmuje język własnych wrogów.
Armageddon zasługuje na uznanie za wiarygodny temperament, mocną sekcję rytmiczną i teksty znacznie bardziej przemyślane, niż mogłaby sugerować ich bezpardonowa forma. Najlepiej wypada tam, gdzie bas otrzymuje większą swobodę, riff zyskuje indywidualny charakter, a muzycy pozwalają ciężarowi na chwilę zmienić kierunek. W pozostałych fragmentach zbyt często polegają na sile tego samego rozwiązania. Nie potrzebują radykalnej zmiany stylu ani wirtuozerskich popisów. Mają już wszystkie instrumenty potrzebne do stworzenia bardziej różnorodnego albumu. Muszą tylko częściej pozwalać im mówić coś innego. Świat przedstawiony przez Psychotic Outsider rozpada się na wiele sposobów. Szkoda, że muzyczna katastrofa bywa aż tak dobrze zorganizowana.




