John Porter: „Wiecznie szukam inspiracji”

Rozmowa o „Helicopters’45 Live”, improwizacji i buncie

„Helicopters’45 Live” daje okazję do rozmowy o tym, jak John Porter słyszy dziś własne piosenki sprzed ponad czterech dekad. Powrót do repertuaru Porter Bandu przynosi inną kolejność utworów, rozbudowane wykonania i spotkanie dawnych kompozycji z obecnym zespołem. Pytamy, co w tych piosenkach pozostaje nienaruszalne, a co może zmienić się pod wpływem muzyków i koncertowego nastroju.

Porter opowiada o improwizacji, pisaniu pod presją czasu i tekstach, których znaczenie odkrywa dopiero po latach. Rozmowa prowadzi od historii poszczególnych utworów do osobistych sprzeczności, granic politycznego zaangażowania i powodów, dla których wciąż się buntuje.

Bunt i powrót do „Helicopters”

John Porter: Myślę, że wciąż jest we mnie bunt — przeciwko tak zwanej normie społecznej, brakowi tolerancji i akceptacji inności, przeciwko wstydowi za bycie sobą i hipokryzji. Przeraża mnie, ile nienawiści i podłości jest w tym świecie.

John Porter: Dla mnie Freeze Everybody nie jest jakimś rewelacyjnym utworem. Trzeba było wtedy nagrać coś na szybko na stronę B naszego singla. Po prostu kombinowaliśmy pod presją czasu. Ciekawostką jest, że oryginalny tytuł brzmiał Fidel Castro — „he’s a star, smokes a big cigar” — ale został ocenzurowany. Takie były czasy.

Riff zostaje, reszta może się zmienić

John Porter: Ciągle improwizuję. Uwielbiam to i staram się tworzyć muzykom taki klimat, żeby też to robili, więc nieraz wszystko leci w kosmos. I to jest super. Muzyka jest czymś organicznym, więc trzeba za nią podążać bez końca. Wszystko zależy od mojego nastroju. Czasami dołuję lub jestem zły — wtedy klimat jest mroczny. A kiedy jest odwrotnie, idę w stronę miłości i erotyki.

John Porter: To miks różnych inspiracji. Każda piosenka ma swój specyficzny riff, który tworzy jej naturę i tożsamość — tego nie zmieniam. Ale pozostałą część? Czemu nie? Zawsze jestem mega otwarty na nowe pomysły. Jak są dobre, oczywiście.

Teksty, które wracają po latach

John Porter: Dobre pytanie. Tekst Garage był pisany na szybko, tuż przed zaśpiewaniem, z pomocą polskiego piwa. Był opisem otoczenia oraz paranoi, jaka panowała w tych czasach. Nadal jest zaskakująco aktualny. AI, korporacyjna rzeczywistość, ogłupiający przekaz, wszechobecna przeciętność i coraz bardziej rozmyte granice między tym, co autentyczne, a tym, co sztucznie wykreowane.

Wszystko zlewa się w jeden wielki informacyjny chaos, w którym coraz trudniej odnaleźć sens. Do tego dochodzi dumbing down. Pytanie, czy człowiek wkrótce nie przestanie być najinteligentniejszym gatunkiem na Ziemi.

John Porter: Nie ma czerni bez bieli. Samo życie jest pełne sprzeczności: raz chcesz żyć, a nagle masz dość. Pada deszcz, a mimo to słońce nadal świeci. Przyznam, że to ilustruje mój temperament i naturę. Każdy ma różne oblicza — anioła i demona. Czasami sens swoich utworów zaczynam rozumieć po latach. Jakby inna siła prowadziła mnie za rękę. Dziwne, ale to prawda.

John Porter: Nie mogę wypowiedzieć się o tym, jak słuchacze interpretują moją muzykę, bo każdy odbiera ją na swój sposób. Sam nadal szukam sposobu, jak się wyrazić. Uważam, że moja muzyka zawsze była bardziej mroczna, mimo że miała różne formaty. Nawet piosenki nagrane z Anitą są molowe. Northern Winds jest mocny i wywołuje u mnie nieraz dziwne wibracje — śpiewam to jak opętany człowiek. Tekst płynie własnym rytmem.

Polityka i spojrzenie na siebie

John Porter: Ed Sheeran?* Cóż, jak na artystę tej rangi, dość słaby występ. Wygląda na to, że czasem dopiero kłopoty z koncertami skłaniają do głębszych refleksji. Sam miałem swój polityczny moment w czasach stanu wojennego, ale moje serce zawsze było bliżej Cohena niż Dylana. Uważam, że należy robić to, co potrafi się najlepiej. A co ja mogę zmienić w Polsce, skoro nie mam tu nawet prawa do głosu?

Oczywiście są sprawy polityczne, które mocno mnie poruszają, ale skutecznie zniechęca mnie to całe bagno nienawiści, złośliwości i wzajemnego obrzucania się błotem. A to, co dzieje się dziś na świecie, jest już zupełnie osobnym rozdziałem tego absurdu.

*Przyp. red.: Kontekstem tej wypowiedzi jest wrześniowy spór wokół usunięcia Macklemore’a z trasy Eda Sheerana po propalestyńskich wypowiedziach na scenie. Decyzja wywołała protesty innych uczestników trasy oraz debatę o wolności wypowiedzi i politycznym zaangażowaniu artystów.

John Porter: Sporo zmieniłem się muzycznie, co słychać od czasów Maanam — Elektrycznego Prysznica — po współpracę z Nergalem, Anitą Lipnicką, Agatą Karczewską czy Wojtkiem Mazolewskim. Każdy z albumów jest inny. Wiecznie szukam inspiracji.

Każde pokolenie ma swoją ulubioną muzykę, swoich sentymentalnych faworytów. Artyści i publiczność dojrzewają razem. Na koncerty przychodzą coraz młodsze osoby, bo to, co śpiewa Neil Young — „Rock’n’roll will never die” — jest prawdą mimo różnicy pokoleń. Więc niczego nie nauczyłbym się od „tamtych dwudziestokilkulatków”, bo muzyka jest organiczna i ewoluuje razem z nami. Po prostu róbmy swoje.

John Porter: Trick question! Najpierw bym „sobie” pogratulował niezłej siły i ekspresji jak na 76 lat. Pewnie zasugerowałbym, żeby ten stary ja zmienił koszulę na czarną, a białą trzymał na ślub lub pogrzeb.