Gdyby ułożyć słownik Depeche Mode z motywów przewodnich, śmierć znalazłaby się w nim wysoko — obok pożądania, winy, wiary i potrzeby odkupienia. Zespół od dekad wraca do przemijania nie po to, by karmić się mrokiem, ale by testować granice szczerości: co zostaje z człowieka, gdy odpadają dekoracje. Ta konsekwencja sprawia, że „Depeche Mode: M” (reż. Fernando Frías de la Parra) nie jest zwykłym koncertowym zapisem, tylko opowieścią o trwaniu w czasie, kiedy strata przestaje być metaforą, a staje się faktem.
Kluczowe jest jednak to, że Frías nie kręci laurki ani kroniki rekordów. Interesuje go moment przejścia. Depeche Mode wychodzi na scenę już po śmierci Andy’ego Fletchera, współzałożyciela i cichego stabilizatora zespołowej dynamiki, a jednocześnie film nie zamienia tej straty w sensacyjny temat. Nieobecność Fletchera jest tu napięciem pod powierzchnią, czymś, co czai się w pauzach, w spojrzeniach, w innym rozłożeniu akcentów, gdy Dave Gahan i Martin Gore prowadzą narrację we dwóch. Właśnie w tych drobnych przesunięciach „M” łapie emocjonalną prawdę: żałoba nie musi oznaczać zatrzymania, czasem staje się ramą, w której muzyka nabiera nowej ostrości.
Koncerty, które oglądamy, zostały zarejestrowane w Mexico City podczas trzech wyprzedanych nocy na Foro Sol, przed niemal 200-tysięczną publicznością łącznie. To liczba, która robi wrażenie, ale Frías używa jej inaczej niż większość twórców koncertówek. Skala nie ma tu służyć triumfalizmowi. Ma uwypuklić paradoks: jak to możliwe, że w miejscu przypominającym stadionowy ocean Depeche Mode wciąż potrafi brzmieć intymnie, jakby śpiewało do pojedynczej osoby. Kamera często rezygnuje z pocztówkowych panoram na rzecz detalu, gestu dłoni, nerwowego uśmiechu, krótkiego spojrzenia. Tak buduje się wrażenie, że ostatecznie najważniejszy jest człowiek, nie konstrukcja sceny.
Meksyk w „M” jest czymś więcej niż lokalizacją. To żywy kontekst, który podbija sens tej muzyki. Depeche Mode od zawsze miało szczególną relację z latynoamerykańską publicznością, a Mexico City w filmie działa jak współautor emocji. Tłum śpiewa nie jak tło, tylko jak chór, który przejmuje ciężar słów i oddaje je zespołowi wzmocnione. Widać, że te koncerty nie są tylko „kolejnymi przystankami trasy”. Są rytuałem wspólnoty – takim, w którym temat przemijania nie zostaje zamknięty w piosence, tylko żyje w reakcjach widzów.
W centrum pozostaje oczywiście duet Gahan–Gore. Gahan jest tu w świetnej formie: intensywny, kontrolowany, a przy tym zaskakująco skupiony. Nie gra samej energii, gra doświadczenie. Gore stanowi kontrapunkt: bardziej statyczny, wewnętrzny, czasem kruchy. Film dobrze pokazuje, że ich różnice przestały być „sprzecznością charakterów”, a stały się systemem naczyń połączonych. Tam, gdzie Gahan niesie dramat i ekspresję, Gore wnosi refleksję i napięcie emocjonalne, które nie potrzebuje głośnych gestów. Wspólnie brzmią jak zespół, który nie udaje młodości, tylko świadomie korzysta z dojrzałości.
Najważniejsze: „M” nie traktuje nowego materiału jak obowiązkowej wkładki promocyjnej. Utwory z epoki Memento Mori wpisują się w narrację filmu naturalnie, bo powstały już w cieniu straty i świadomości końca. To muzyka, która nie prosi o litość, nie rozlicza świata, nie udaje „płyty o smutku”. Raczej patrzy wprost i mówi: tak, to się dzieje i właśnie dlatego trzeba śpiewać. A kiedy wchodzą klasyczne momenty setlisty, nie ma w tym muzealnej celebracji. Te piosenki wciąż działają, bo ich sensy są elastyczne, potrafią przejść przez nowe doświadczenia i nie stracić ostrości.
Dużym atutem filmu jest realizacja dźwięku. Brzmienie jest selektywne, mocne, a jednocześnie nieprzesadnie „sterylnie filmowe”. Słychać puls elektroniki, ale czuć też oddech koncertu, ten szczególny rodzaj napięcia, kiedy publiczność jeszcze nie krzyczy, tylko czeka na wejście refrenu. Frías świetnie rozumie, że w przypadku Depeche Mode siła często rodzi się z kontrastu, zderzenia chłodu syntezatorów z fizycznością głosu, ciemnej estetyki z bardzo ludzką potrzebą bliskości.
I tu wracamy do punktu wyjścia, do śmierci jako motywu przewodniego. W „M” temat ten nie jest filozoficzną dekoracją. Jest realnym cieniem obecnym w tle, bo Fletcher odszedł naprawdę, a ta strata nie daje się zamienić w poetycki motyw: słychać ją w dynamice i w sposobie, w jaki zespół istnieje na scenie. Pokazuje, że żałoba nie musi oznaczać końca sensu. Może stać się paliwem dla wspólnoty, dla muzyki, dla pamięci, która nie zamienia się w pomnik, tylko w ruch.
„Depeche Mode: M” jest przede wszystkim opowieścią o tym, jak muzyka przejmuje funkcję pamięci – nie tej muzealnej, ustawionej w gablocie, lecz żywej, oddychającej w tłumie. Film Fríasa nie próbuje zamknąć historii zespołu ani dopisać jej „ładnego” zakończenia. Zamiast tego pokazuje Depeche Mode w ruchu: dojrzały, świadomy straty, a jednak wciąż zdolny wywołać w widzach ten sam dreszcz, który zawsze był ich znakiem firmowym. To seans, po którym zostaje nie tyle smutek, ile osobliwe poczucie siły, jakby ktoś przypomniał, że przemijanie jest pewne, ale sens potrafi trwać dłużej niż człowiek.
