Rozmowa o „We Don’t Owe You Anything”, powrocie i niezależności
Trzynaście lat po wydaniu debiutanckiego „Mental Sadism” KomutatoR powrócił z drugim albumem, „We Don’t Owe You Anything”, wydanym we wrześniu 2026 roku. W naszej recenzji tej płyty doceniliśmy energię i wykonanie, ale postawiliśmy też pytania o wyrazistość motywów, kompozycję i sposób budowania napięcia.
Na te uwagi odpowiadają muzycy zespołu: gitarzysta Michał Kowalski, wokalista Jacek Zema i gitarzysta Maciek Zalasiński. Rozmawiamy o riffach, które nie zawsze powstają według planu, swobodzie pozostawionej współpracownikom, pierwszych próbach czystego śpiewu oraz o tym, do kogo naprawdę skierowane są słowa „We Don’t Owe You Anything”.

Między riffem a melodią
Konrad Puławski: W recenzjach debiutanckiego „Mental Sadism” z 2013 roku obok pochwał dla energii i techniki pojawiały się uwagi o pomysłach, których potencjał nie zawsze został wykorzystany. Podobny niedosyt odczułem przy „We Don’t Owe You Anything”: riffy robią wrażenie, lecz niewiele z nich pozostaje w pamięci na dłużej. Trzynaście lat minęło, skład się zmienił, a ten rys Waszego stylu wydaje się zaskakująco trwały. To świadomy wybór — pierwszeństwo rytmu i energii przed wyrazistym motywem?
Michał Kowalski: Można powiedzieć, że płyta jest naturalną kontynuacją tego, co robiliśmy wcześniej. Część riffów powstała zaraz po „Mental Sadism”, a nawet w trakcie nagrywania tamtego albumu. Dotyczy to przynajmniej dwóch utworów.
Nie do końca mogę się zgodzić ze stwierdzeniem, że te riffy nie są zapamiętywalne i koncentrują się głównie na rytmice. Oczywiście część materiału taka jest, bo wynika to w pewnym stopniu z charakteru tego gatunku. Jednak na tej płycie pozwoliliśmy sobie na więcej przestrzeni i melodii. Myślę, że po kilkukrotnym przesłuchaniu albumu właśnie te elementy zostaną ci w pamięci: pewne całościowe odczucie płyty, jej klimat, zwolnienia i momenty oddechu.
Konrad Puławski: A może chodzi jednak o kompozytorskie nawyki? Próbujesz czasem świadomie wyjść poza własne schematy, czy raczej pozwalasz, żeby riffy same podpowiadały Ci kierunek?
Michał Kowalski: Jeśli chodzi o świadome podejście do komponowania, to nie do końca tak wygląda u mnie pisanie muzyki. Nie myślę w kategoriach: „Teraz brakuje mi czegoś bardziej zapamiętywalnego” albo „Muszę spróbować przełamać ten schemat”. Może zabrzmi to trochę głupio, ale mam wrażenie, że ta muzyka w pewnym sensie pisze się sama. Po prostu gram, jammuję, nagrywam i riffy naturalnie się pojawiają. Dopiero później staram się poskładać je w sensowną, spójną całość.
Konrad Puławski: Rozumiem, choć co do zapamiętywalności riffów chyba pozostaniemy przy różnych zdaniach. Zastanawiam się za to, skąd bierze się Wasz muzyczny język. W recenzji „We Don’t Owe You Anything” przywołałem Machine Head (zwłaszcza „The Blackening”), Testament z okresu „The Gathering”, Exhorder, DevilDriver i Acid Drinkers. Nie utożsamiam jednak podobieństwa z wpływem: słuchacz może usłyszeć pokrewieństwo, którego muzyk wcale nie zakładał. Które z tych porównań uznajecie za trafne, a które kompletnie do Was nie pasuje? Kogo z tej piątki cenicie najbardziej — i czy każdy z Was wskazałby inną płytę, bez której nie grałby dziś tak, jak gra?
Michał Kowalski: Każdy z nas wywodzi się z nieco innego zaplecza, jeśli chodzi o granie i inspiracje. Jestem przekonany, że na przykład Andrzej nie wymieniłby ani jednego z tych zespołów jako swojej inspiracji.
Wiesz co, gdybym miał wskazać kogoś, kto najbardziej pasuje spośród wymienionych zespołów, to chyba właśnie Testament z płytą „The Gathering”. Dla mnie była to w przeszłości bardzo ważna płyta. Machine Head, a przynajmniej część ich dyskografii, również bardzo szanuję. Natomiast muszę przyznać, że nie znam ani jednego utworu DevilDriver czy Exhorder, ale z tego, co mówisz, wynika, że muszę nadrobić zaległości.
Acid Drinkers… Sam nie wiem, osobiście niespecjalnie to widzę.
Warto jednak dodać, że oczywiście nie funkcjonujemy w próżni. Dociera do nas muzyka z zewnątrz i w naturalny sposób nas inspiruje. Tym albumem na pewno nie wymyśliliśmy koła na nowo, ale taki też nie był jego cel. Wróciliśmy z nową muzyką i budujemy podwaliny pod kolejną. Zobaczymy, czym tym razem będzie inspirowana.
Konrad Puławski: Z Testamentem mamy więc przynajmniej jeden punkt wspólny, z Acid Drinkers już niekoniecznie chociaż chciałem uczulić, że chodziło mi o styl jakim posłużyli się na „Verses of Steel”. Ale wróćmy do tego, jak układacie utwory. Let It Bomb trwa dwie minuty i sześć sekund, a jest dla mnie jednym z najmocniejszych punktów albumu. Inhuman Resources rozwija się przez ponad sześć minut. Kiedy pracujecie nad dłuższą kompozycją, jak rozpoznajecie moment, w którym kolejny dobry riff zaczyna już osłabiać całość?
Michał Kowalski: Kiedy złożę już utwór w całość, po prostu bardzo dużo go słucham. Oceniam intuicyjnie, czy jest za długi, czy nie. Próbuję sobie wyobrazić, gdzie pojawi się wokal, gdzie i czy znajdzie się solówka, i na tej podstawie mniej więcej określam, jak długo powinien trwać utwór.
Jak widzisz, w przypadku Let It Bomb nie czułem, że trzeba go wydłużać choćby o sekundę. To jednak jedyny tak krótki utwór na całym albumie. Reszta kompozycji jest znacznie dłuższa, ale nie obawiamy się, że zanudzimy słuchacza. Sporo się w nich dzieje, a ja sam lubię takie nieco dłuższe formy.
Konrad Puławski: A zdarzyło Ci się wyrzucić z nowej płyty dobry riff tylko dlatego, że nie służył całemu utworowi?
Michał Kowalski: Jeśli chodzi o wyrzucanie całych motywów i skracanie utworów, to chyba tylko w jednym numerze wyciąłem jeden riff, bo uznałem, że całość zaczyna się przez niego zbyt mocno dłużyć, a sam riff niewiele wnosił. Bardziej eksperymentowałem z tempem, próbowałem grać niektóre motywy szybciej lub wolniej. Na przykład w ostatnim, tytułowym utworze całkowicie zastąpiłem riff pod zwrotkę innym. Tamten sam w sobie brzmiał dobrze, ale nie kleił się z resztą numeru.
Kompozytor i zespół
Konrad Puławski: Powiedziałeś przed chwilą, że nie zawahałeś się wyrzucić riffu, który osobno brzmiał dobrze, ale nie pasował do całości. A jak jest ze zmianami proponowanymi przez innych? Michał, mówiłeś wcześniej, że w innych zespołach często występowałeś w roli muzyka sesyjnego, natomiast KomutatoR daje Ci realny wpływ na muzykę. Na nową płytę przygotowałeś szkice wszystkich kompozycji, ale podkreślacie też zespołowy charakter aranżacji. Która ingerencja kolegów najmocniej wytrąciła Cię z pierwotnego pomysłu — i okazała się zmianą na lepsze?
Michał Kowalski: Szkice to mało powiedziane. Na tej płycie przygotowałem właściwie kompletne aranżacje utworów. Z Andrzejem dopracowywaliśmy już głównie liczbę powtórzeń poszczególnych fragmentów. Zespołowość polegała w tym przypadku na tym, że Andrzej miał całkowitą dowolność w aranżowaniu partii perkusyjnych, a Jacek — wokali. Oczywiście dyskutowaliśmy o poszczególnych rozwiązaniach i patentach, które chcieli wykorzystać, jeśli pojawiały się jakieś wątpliwości, ale sama muzyka pozostała bez zmian.
Konrad Puławski: Andrzej, na tej płycie perkusja nie tylko pilnuje tempa: potrafi zupełnie zmienić odczucie ciężaru riffu, zwłaszcza gdy zwalniacie. Co robisz z gitarowym pomysłem, który wydaje się rytmicznie zamknięty? Zdarzyło Ci się przesunąć akcenty albo zagrać wbrew naturalnemu pulsowi riffu tak, że pozostali musieli inaczej spojrzeć na całą kompozycję?
Michał Kowalski: Pozwolę sobie odpowiedzieć na to pytanie, ponieważ Andrzej jest akurat niedostępny.
Powiem tak: pracujemy w taki sposób, że nie narzucam Andrzejowi niczego, jeśli chodzi o partie perkusji. Wysyłam mu czyste ślady gitarowe, a on sam wymyśla do nich partie perkusyjne. Zależało mi na tym, żeby zobaczyć, jak Andrzej słyszy tę muzykę i jak ją interpretuje. Mógłbym oczywiście przygotować ślady perkusji i pokazać mu, jak ma grać, ale właśnie ten efekt innego spojrzenia uważam za bardzo wartościowy. Odświeża całą muzykę i nadaje jej charakter zespołowy.
Konrad Puławski: Pamiętasz konkretny moment, w którym pomysł Andrzeja naprawdę Cię zaskoczył — albo sprawił, że sam inaczej zagrałeś riff?
Michał Kowalski: Niektóre rozwiązania, na przykład w Metathesiophobia, naprawdę mnie zaskoczyły, ale tak bardzo mi się spodobały, że musiały zostać. Nie było nawet dyskusji. W kilku miejscach na płycie faktycznie lekko zmieniłem też akcentowanie riffów pod wpływem tego, jak Andrzej je usłyszał. Myślę, że nadało to utworom jeszcze lepszego charakteru.
Konrad Puławski: Skoro nawet drobna zmiana akcentu potrafi zmienić charakter riffu, chciałbym zapytać o drugą gitarę. Maciek, Michał przygotował niemal gotowe utwory. Gdzie w tym wszystkim znalazłeś miejsce na własną kompozytorską osobowość? Przy dwóch gitarach łatwo zbudować potężną ścianę dźwięku; trudniej sprawić, by obie partie miały coś odrębnego do powiedzenia. Który fragment „We Don’t Owe You Anything” najlepiej pokazuje Twój wkład — nie w postaci dodatkowej solówki, lecz pomysłu, który zmienił sens całego fragmentu?
Maciek Zalasiński: Dołączyłem, gdy płyta była gotowa, a skład potrzebował drugiej gitary. Wszystko robił Michał. Ja dograłem tylko melodię na drugim przejściu w Watch Beauty Die, bo jak się go uczyłem, to sobie tak zagrałem (może trochę jak melodie w Halnym) i stwierdziłem, że to ładny motyw, który wprowadza dodatkowe napięcie. Chodzi mi o moment, który zaczyna się po dwóch minutach i trzech sekundach utworu. Poza tym to właściwie tyle.
Wokal, goście i słowa
Konrad Puławski: Jacek, Monster jest jednym z najciekawszych utworów na albumie właśnie dlatego, że dopuszczasz tam więcej melodii i czystszego śpiewu. Tymczasem już w recenzjach debiutu, nagranego z innym wokalistą, pojawiały się zastrzeżenia do jednostajnej ekspresji głosu. Czy KomutatoR ma własne, niepisane wyobrażenie o tym, jak powinien brzmieć jego wokalista? A może to Ty wyznaczasz granicę między agresją a melodią i świadomie przekraczasz ją tylko w wybranych momentach?
Jacek Zema: Przy układaniu linii wokalnych nie miałem tak naprawdę żadnych narzuconych granic. Jedynymi ograniczeniami były moje umiejętności oraz to, czy dany pomysł będzie stylistycznie pasował do warstwy muzycznej. Kiedy dogadywałem się z chłopakami, Michałem i Andrzejem, płyta od strony instrumentalnej była już w trakcie produkcji. Dobrze wiedzieli, w jakiej stylistyce się poruszam i że bliżej mi do bardziej krzyczanych wokali.
Pierwszymi numerami, które zrobiliśmy, były Inhuman Resources oraz The Doom We Crave, gdzie teksty i linie wokalne były już wstępnie przygotowane. Dopiero przy późniejszych utworach zacząłem bardziej kombinować — co słychać w numerach Monster czy tytułowym We Don’t Owe You Anything. Wcześniej nie zdarzało mi się śpiewać czystym wokalem, więc w KomutatoRze są to moje pierwsze próby tego typu. Zawsze jednak ciągnęło mnie do tego, żeby nie tylko wrzeszczeć, ale też spróbować zrobić coś bardziej melodyjnego. Wtedy całość staje się ciekawsza. A jak finalnie wyszło? Nie mnie to oceniać.
Konrad Puławski: Przy Metathesiophobia Wojciech Kostrzewa miał pierwotnie przygotować wprowadzenie, a jego udział rozrósł się do znacznie większej części utworu. Co w jego pomyśle przekonało Was do zmiany planu? Pytam też o granice kontroli: czy zaproszony gość może w KomutatoRze doprowadzić do rozwiązania, którego sam zespół nigdy by nie zaproponował?
Michał Kowalski: Po prostu intro tak bardzo mi się spodobało, że zaproponowałem, żeby zrobił coś więcej. Jeśli zapraszam kogoś do udziału w utworze, to daję mu przestrzeń do własnej interpretacji. On również ma coś do powiedzenia, więc nie chcę go ograniczać. Gdybyśmy ostatecznie nie potrafili dopasować jego pomysłów do naszej muzyki, po prostu byśmy z nich nie skorzystali.
Czy gość może doprowadzić do powstania rozwiązania, na które sam zespół nigdy by nie wpadł? Myślę, że właśnie ten utwór jest najlepszą odpowiedzią na to pytanie. Żaden z nas nie zaproponowałby wcześniej wykorzystania sampli w KomutatoRze, ale jakość tego intra i to, jak dobrze połączyło się z resztą utworu, sprawiły, że zdecydowałem się rozwinąć ten pomysł i rozłożyć partie sampli właściwie na cały numer.
Konrad Puławski: Szczepan Inglot miał początkowo napisać teksty na cały album, ostatecznie odpowiada za The Doom We Crave i Inhuman Resources. Co zdecydowało o zmianie tej koncepcji? Ciekawi mnie zwłaszcza, czy chodziło o różnicę języków i spojrzeń na świat, czy raczej o to, że niektóre utwory — mimo tematycznej spójności płyty — domagały się słów napisanych przez kogoś z zespołu.
Michał Kowalski: Nie chodziło o różnice światopoglądowe ani nic podobnego. Zresztą tematykę obu utworów zaproponowałem ja, a w przypadku Inhuman Resources zaproponowałem nawet sam tytuł. Chodziło raczej o brak czasu i inspiracji, dlatego ostatecznie musieliśmy przejąć tę część pracy jako zespół.
Konkretnie ja zacząłem pisać teksty — Jacka nie było wtedy z nami. Na końcu Jacek naniósł swoje poprawki i dopisał własne linijki.
Ostatecznie myślę, że fajnie jest mieć poczucie, że cały materiał został napisany przez zespół — zarówno muzyka, jak i teksty. Dało mi to również zupełnie nową perspektywę na samo pisanie utworów. Co ciekawe, w trakcie pracy nad tekstami zmieniło się też moje podejście do ich tematyki, kiedy sam musiałem zacząć się nad nią zastanawiać. To było naprawdę ciekawe doświadczenie.
Konrad Puławski: Wspomniałeś, że pisanie tekstów zmieniło także Twoje spojrzenie na poruszane w nich tematy. Zatrzymajmy się więc przy jednym z nich. Inhuman Resources bierze dobrze znane korporacyjne określenie i jednym przedrostkiem zamienia je w oskarżenie. W Waszych tekstach pojawiają się szerokie diagnozy dehumanizacji i utraty wartości, ale ten tytuł wydaje się wyjątkowo konkretny. Czy stoi za nim doświadczenie pracy, obserwacja jakiegoś środowiska albo historia człowieka, którego potraktowano jak wymienny zasób?
Michał Kowalski: Niestety tak. Zdarzało się to zdecydowanie zbyt często. Znacznie częściej, niż ktokolwiek z nas by sobie życzył.
Ciężar, niezależność, zobowiązania
Konrad Puławski: Filip „Heinrich” Hałucha nadał albumowi brzmienie ciężkie, klarowne i bardzo zwarte. W moim odbiorze ten nieustanny nacisk ma jednak swoją cenę: najmocniejsze fragmenty nie zawsze otrzymują dość kontrastu, żeby wybrzmieć jeszcze mocniej. Rozmawialiście podczas miksu o granicy między masą dźwięku a jego dynamiką? Był fragment, którego surowa wersja demonstracyjna miała coś, czego nie udało się — lub nie chcieliście — zachować w produkcji końcowej?
Michał Kowalski: Praca z Filipem przebiegła bardzo sprawnie. Od początku mieliśmy jasną wizję tego, jak ta płyta ma brzmieć. Założenie było proste: miało być ciężko i dosadnie i dokładnie w tym kierunku poszliśmy podczas nagrań. Jesteśmy zadowoleni z efektu, bo udało się osiągnąć to, na czym nam zależało: brzmienie, które podkreśla mocny powrót zespołu. Jeśli chodzi o brzmienie, byliśmy dość konsekwentni i nie kombinowaliśmy na siłę. Miało być potężnie i ciężko.
Konrad Puławski: Przy brzmieniu mieliście więc jasny cel i nie zamierzaliście od niego odchodzić. Na koniec chciałbym zapytać o deklarację, którą niesie tytuł albumu. „We Don’t Owe You Anything” brzmi jak manifest wolności od cudzych oczekiwań. W tekstach jednocześnie krytykujecie świat, w którym zanikają odpowiedzialność i więzi między ludźmi. Dostrzegam tu ciekawą sprzeczność: czasem to właśnie zobowiązania wobec innych nadają naszym działaniom sens. Czy jest coś — w muzyce albo poza nią — czego nie poświęcilibyście w imię niezależności?
Michał Kowalski: Zwróć uwagę, że ten tytuł nie oznacza, że nie jesteśmy nic nikomu winni. Jest skierowany raczej do instytucji i osób, którym co najwyżej może się wydawać, że coś jesteśmy im winni albo że powinniśmy zachowywać się w określony sposób. A to tak nie działa.
Oczywiście są rzeczy, których nie poświęciłbym w imię niezależności. Mam rodzinę, dla której mogę powiedzieć, że żyję, i nie widzę w tym żadnej sprzeczności. Wręcz przeciwnie, zgadzam się ze stwierdzeniem, że pewne zobowiązania nadają naszemu życiu sens. To zupełnie co innego niż podporządkowywanie się oczekiwaniom innych ludzi czy instytucji.
Konrad Puławski: A fani? Czy wobec ludzi, którzy słuchają Waszej muzyki, czujesz jednak jakieś zobowiązanie?
Michał Kowalski: Są też bardziej przyziemne kwestie. Zawsze jestem wdzięczny fanom, którzy kupują nasze płyty i przychodzą na koncerty. Właśnie z szacunku do nich czuję, że jesteśmy im winni dobrą muzykę i jak najlepsze występy na żywo.


