70 lat Śląskiego Jazz Clubu. Kilka pokoleń jazzu spotka się w Gliwicach
Jest w tej historii detal, który dobrze pokazuje, jak bardzo zmieniły się czasy. Kiedy w latach 50. rejestrowano Śląski Jazz Club, urzędnikom nie spodobało się nawet angielskie słowo „Club” w nazwie stowarzyszenia. Siedem dekad później nikt już nie musi tłumaczyć, czym jest jazz, a 70 lat Śląskiego Jazz Clubu będzie świętowane dokładnie tak, jak wypada w przypadku organizacji muzycznej: koncertem. 1 października 2026 roku w Teatrze Miejskim w Gliwicach na jednej scenie spotkają się muzycy kilku generacji śląskiego jazzu.
Nie będzie jednego zespołu i jednej gwiazdy wieczoru. Osią koncertu zostanie Big Band Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach, a wokół niego pojawią się artyści od lat związani z regionalną sceną: Wojciech Myrczek, Karo Glazer, Piotr Schmidt, Paweł Tomaszewski, Krzysztof Kobyliński, muzycy rodziny Niedzielów, Bartek Pieszka, Arek Skolik czy Krzysztof Kijas. Taki skład ma zresztą więcej sensu niż klasyczna jubileuszowa akademia. Historia SJC nigdy nie należała przecież do jednego pokolenia.
Spis treści
Od podejrzanego „Jazz Clubu” do siedmiu dekad
Korzenie Śląskiego Jazz Clubu sięgają 1955 roku. Grupa studentów Politechniki Śląskiej i młodych muzyków z Gliwic chciała po prostu grać jazz. Problem w tym, że w Polsce połowy lat 50. „po prostu grać jazz” nie było jeszcze czynnością zupełnie neutralną. Muzyka kojarzona ze Stanami Zjednoczonymi przez kilka wcześniejszych lat funkcjonowała na marginesie oficjalnego życia kulturalnego.
Za symboliczną datę powstania SJC przyjmuje się 19 października 1956 roku. Wtedy odbyło się zebranie założycielskie i wybrano pierwszy zarząd z Janem Piotrowskim jako prezesem. Rejestracja przeciągnęła się do maja 1957 roku. Z zachowanych dokumentów wynika, że wątpliwości władz budziła nawet anglojęzyczna forma nazwy „Jazz Club”. Dziś brzmi to jak anegdota z innego świata, wtedy było częścią normalnej biurokratycznej przeprawy.
Najważniejsze jest jednak to, co wydarzyło się później. SJC nie skończył jako klub kilku pasjonatów z pierwszego składu. Wokół stowarzyszenia rosło środowisko muzyków, organizatorów, krytyków i słuchaczy, a działalność szybko wykroczyła poza regularne koncerty. Z historią klubu wiążą się m.in. Boom Jazz, początki Rawa Blues, pierwsze edycje Metalmanii i Dom Pracy Twórczej „Leśniczówka”. Jak na organizację z napisem „Jazz” w nazwie, zakres działania był dość szeroki.
Dzisiaj jednym z jej najważniejszych projektów pozostaje Międzynarodowy Festiwal Jazz w Ruinach. Tegoroczną odsłonę opisywaliśmy szerzej w tekście „Jazz w Ruinach: Katowice z nową sceną”. To dobry przykład tego, że siedemdziesiąte urodziny dotyczą organizacji, która nadal pracuje z młodą sceną, a nie tylko kataloguje własną przeszłość.
Gala bez jednego bohatera
Jubileuszowy koncert został ułożony trochę inaczej niż typowa gala z długą kolejką krótkich występów. Centralnym zespołem będzie Big Band Akademii Muzycznej w Katowicach prowadzony przez Sebastiana Sołdrzyńskiego i prof. Andrzeja Zubka. Dopiero wokół niego zmieniać się będą soliści i kolejne konfiguracje.
Zubek jest tutaj postacią szczególną. Jego obecność łączy akademicką scenę jazzową z historią śląskiego środowiska, które przez dziesięciolecia rozwijało się również wokół SJC. Obok niego pojawią się wykonawcy mający już własne, bardzo różne muzyczne biografie.
Wojciech Myrczek wnosi tradycję jazzowej wokalistyki, Karo Glazer porusza się swobodnie między jazzem, soulem i bardziej współczesną produkcją, a Piotr Schmidt od lat należy do najbardziej aktywnych trębaczy polskiej sceny. Na LaboratoriumMF niedawno przyglądaliśmy się jego albumowi „Komeda’s Songs Without Words”, na którym zresztą gra również Paweł Tomaszewski – kolejny uczestnik gliwickiej gali.
Lista jest dłuższa, ale nie ma większego sensu przepisywać jej jak katalogu. Ważniejsze, że obok rozpoznawalnych solistów znaleźli się muzycy mocno związani z lokalnym środowiskiem i z samym Śląskim Jazz Clubem. Dzięki temu koncert nie będzie próbą napisania siedemdziesięciu lat historii jednym nazwiskiem.
Big band spina kilka pokoleń
Najbardziej dosłownie temat pokoleń pokaże Niedziela Trio: Wojciech Niedziela, Jacek Niedziela-Meira i Gabriel Niedziela. W tym przypadku rodzinne związki idą w parze z muzycznymi, a nazwisko Niedzielów od dawna należy do śląskiego pejzażu jazzowego.
W programie są też Bartek Pieszka Quartet, perkusista Arek Skolik, Krzysztof Kobyliński i Krzysztof Kijas. Organizator zapowiada specjalnie przygotowane aranżacje, premiery płytowe oraz składy zestawione na potrzeby tego wieczoru. Pomiędzy koncertowymi częściami mają zostać również wręczone nagrody i wyróżnienia.
I tu chyba najlepiej widać sens tej gali. Siedemdziesiątka zwykle skłania do wspomnień, ale w jazzie nadmiar oglądania się za siebie bywa ryzykowny. Muzyka oparta na improwizacji dość źle znosi zamianę w uroczysty eksponat. Program w Gliwicach przynajmniej z założenia ma pozostać koncertem, a nie ilustrowaną kroniką.
Dlaczego właśnie Gliwice?
Formalne początki Śląskiego Jazz Clubu związane są z Zabrzem, gdzie młodzi muzycy znaleźli miejsce w Zakładowym Domu Kultury Huty „Zabrze”. Założyciele byli jednak w dużej części gliwiczanami i po krótkim czasie stowarzyszenie przeniosło się do Gliwic. Związek z miastem trwa do dziś.
Dlatego Teatr Miejski jest na jubileusz czymś więcej niż dużą salą potrzebną dla dużego składu. Po siedemdziesięciu latach działalności klub wychodzi ze swojej codziennej przestrzeni i urządza urodziny na miejskiej scenie, ale nie zmienia adresu opowieści. Gliwice pozostają jej centrum.
To również jeden z powodów, dla których historia SJC jest ciekawsza niż zwykła historia instytucji koncertowej. Klub przez dekady nie tylko sprowadzał muzyków do miasta. Pomagał tworzyć miejscowe środowisko, z którego później wyrastały kolejne zespoły, festiwale i inicjatywy. Efekt będzie można zobaczyć 1 października – właściwie na jednym estradowym zdjęciu.
Bilety i informacje praktyczne
Koncert Galowy 70-lecia Śląskiego Jazz Clubu odbędzie się 1 października 2026 roku o godz. 18:00 w Teatrze Miejskim w Gliwicach przy ul. Nowy Świat 55-57.
W oficjalnym systemie sprzedaży dostępne są obecnie trzy kategorie cenowe: 78, 98 i 118 zł. System nie pokazuje obecnie dodatkowych zniżek. Dostępność konkretnych miejsc może się oczywiście zmieniać, dlatego przed zakupem najlepiej sprawdzić aktualny plan widowni bezpośrednio na stronie sprzedaży biletów.
Siedemdziesiąt lat temu grupa młodych ludzi musiała przekonywać urzędników, że „Jazz Club” nie jest politycznym zagrożeniem. 1 października w Gliwicach problem będzie już znacznie prostszy: zmieścić na jednej scenie możliwie dużo z tego, co przez te siedem dekad zdążyło z tej inicjatywy wyrosnąć.
