Marc Ribot powrócił do instrumentalnego jazzu z albumem „Hurry Red Telephone”, wydanym 30 października 2026 roku przez Pi Recordings. Sześć kompozycji zarejestrowano w dwóch różnych składach, z perkusistą Chadem Taylorem jako jedynym stałym partnerem gitarzysty. Wśród zaproszonych muzyków znaleźli się James Brandon Lewis, Briggan Krauss i Sebastian Steinberg. Za całym przedsięwzięciem kryje się jednak historia znacznie bardziej osobista: próba odnalezienia muzycznej drogi po śmierci kontrabasisty Henry’ego Grimesa.
Ribot nigdy nie sprawiał wrażenia człowieka, który szczególnie przejmuje się granicami gatunkowymi. Grał u Toma Waitsa, współpracował z Johnem Zornem, nagrywał muzykę kubańską, rozmontowywał rockowe konwencje w Ceramic Dog i potrafił potraktować gitarę jak instrument, któremu ktoś zapomniał przekazać regulamin użytkowania. Teraz wraca do zespołowej improwizacji, choć słowo „powrót” nie oddaje do końca charakteru tego projektu.
Henry Grimes i muzyka, której nie dało się zastąpić
Punktem wyjścia dla „Hurry Red Telephone” była historia współpracy Ribota z Henrym Grimesem i Chadem Taylorem. Muzycy występowali razem między innymi w grupie Spiritual Unity, której nazwa odwoływała się do albumu Alberta Aylera. Zespół należał do tych formacji, w których kompozycja pełniła raczej funkcję punktu orientacyjnego niż szczegółowej instrukcji.
Grimes, jeden z ważnych kontrabasistów amerykańskiej awangardy jazzowej, zmarł w 2020 roku. Ribot przyznaje, że długo szukał sposobu na kontynuowanie wspólnej pracy. W materiałach wydawcy wspomina ostatnie koncerty z Grimesem i Taylorem jako jedne z najważniejszych doświadczeń muzycznych własnego życia.
Nie chodziło więc o znalezienie kolejnego basisty, który będzie grał podobnie. Muzyczna osobowość Grimesa opierała się właśnie na nieprzewidywalności. Potrafił wyprowadzić improwizację poza przyjęte schematy, nie tracąc przy tym kontaktu z rytmem i partnerami.
W nowym projekcie Ribot zachował współpracę z Chadem Taylorem, perkusistą znanym również z Chicago Underground. Zamiast odtwarzać dawną formułę, zbudował wokół niej dwa różne zespoły.
Dwa kwartety, jeden gitarzysta i sporo powodów do niepokoju
„Hurry Red Telephone” powstał podczas dwóch oddzielnych sesji nagraniowych. Jedna odbyła się w Berlinie, druga w Nowym Jorku. Każda przyniosła odmienną konfigurację instrumentów i muzycznych osobowości.
W berlińskim składzie znaleźli się Ribot, Taylor, kontrabasista Sebastian Steinberg i saksofonista altowy Briggan Krauss. Steinberg współpracuje z gitarzystą od początku lat 90., kiedy występowali razem w projekcie Shrek. Krauss jest natomiast związany z nowojorską sceną Downtown i formacją Sex Mob.
Nowojorska sesja przyniosła spotkanie z kontrabasistą Hilliardem Greene’em oraz dwoma saksofonistami tenorowymi: Jamesem Brandonem Lewisem i Brianem Settlesem, występującymi w różnych nagraniach. W otwierającym album New Monster pojawiają się również dudy Davida Watsona.
Szczególnie interesujący jest udział Jamesa Brandona Lewisa, jednego z muzyków rozwijających współczesny język saksofonu tenorowego na styku free jazzu, bluesa i intensywnej improwizacji. Jego koncertowy temperament mieliśmy okazję opisywać przy okazji 41. Belgrade Jazz Festival, gdzie wystąpił z własnym kwartetem, również z Chadem Taylorem za perkusją.
To połączenie nie wydaje się przypadkowe. Lewis dysponuje językiem zakorzenionym w tradycji Coltrane’a i Aylera, podczas gdy Ribot wnosi doświadczenia wyniesione z punkowego Nowego Jorku, gitarowego noise’u i swobodnej improwizacji. Obaj mogą rozumieć wolność muzyczną nieco inaczej, co stanowi interesujący punkt wyjścia dla zespołu.
Frantz Casséus, dudy i sześć utworów bez stylistycznej dyscypliny
Program albumu obejmuje cztery kompozycje Ribota oraz dwa utwory Frantza Casséusa, haitańskiego gitarzysty i kompozytora, który był nauczycielem Marca Ribota i wywarł trwały wpływ na jego muzyczne myślenie.
Obecność muzyki Casséusa przypomina, że zainteresowania Ribota nigdy nie ograniczały się do awangardy. Już w 1993 roku nagrał album „Marc Ribot Plays Solo Guitar Works of Frantz Casseus”, poświęcony twórczości swojego mistrza. Powrót do tego repertuaru w zespołowej, improwizowanej formule tworzy pomost między jego muzycznymi korzeniami a obecnym projektem.
Na szczególną uwagę zasługuje otwierający płytę New Monster, trwający niemal piętnaście minut. Włączenie dud do zespołu z gitarą elektryczną i saksofonem tenorowym jest decyzją aranżacyjną, która dobrze pokazuje gotowość Ribota do wychodzenia poza ustalone instrumentarium jazzowe.
Tracklista „Hurry Red Telephone”:
- New Monster – 14:57
- Faucets of Terrible – 4:59
- Gnat – 5:35
- Ghost of Sleeping – 6:37
- Nan Guinan – 6:18
- Rara – 5:36
Jak zapowiada Pi Recordings, materiał ma łączyć fizyczną energię rocka z otwartymi strukturami free jazzu. Kompozycje pełnią funkcję ram dla improwizacji, a nie zamkniętych form, które wykonawcy muszą wiernie odtworzyć. O rzeczywistych relacjach pomiędzy tymi elementami najlepiej przekonać się podczas odsłuchu.
Ribot jest zresztą muzykiem dobrze znanym czytelnikom naszego magazynu. W 2017 roku uczestniczył w nagraniu „She Moves On” Youn Sun Nah, któremu poświęciliśmy osobną recenzję. Wystąpił również na składankowym albumie „Hendrix in the Spirit of Jazz”, pokazując inną stronę swojego gitarowego warsztatu.
Dlaczego telefon musi być czerwony?
Tytuł „Hurry Red Telephone” pochodzi z wiersza Several Tremendous amerykańskiego poety Richarda Sikena. Tekst odnosi się do prób odzyskania zdolności pisania i mówienia po udarze mózgu. Ribot dostrzegł w nim metaforę odbudowywania języka po doświadczeniu utraty.
To skojarzenie nadaje albumowi dodatkowy kontekst. Artysta, który po odejściu Henry’ego Grimesa nie potrafił od razu znaleźć sposobu na kontynuowanie wspólnej muzycznej idei, powraca do niej z nowymi partnerami. Zachowuje wcześniejsze doświadczenia, ale nie próbuje zatrzymać czasu ani odtwarzać przeszłości.
„Hurry Red Telephone” ukazał się 30 października 2026 roku na CD, winylu oraz w wersji cyfrowej. Dostępna jest również limitowana edycja na czerwonym winylu. Album można znaleźć w katalogu Pi Recordings oraz odsłuchać i zamówić na oficjalnym Bandcampie Marca Ribota. Gitarzysta udostępnił ponadto wizualizację utworu Ghost of Sleeping.
Po ponad czterdziestu latach działalności Ribot wciąż szuka odpowiedzi na pytanie, co można zrobić z gitarą, kiedy przestanie się od niej oczekiwać przewidywalnego zachowania. Tym razem stawka jest jednak bardziej osobista. Chodzi również o to, jak grać dalej, gdy zabrakło muzyka, z którym wypracowało się własny język.
