Fever Palace nie jest klasycznym zespołem, tylko jednoosobowym projektem polskiego kompozytora, autora tekstów i producenta Konrada Beniamina Puławskiego. Album „Romance Glitch” wyrasta z materiału pisanego pierwotnie w latach 2008–2012, z okresu studiów i pobytu w Danii, ale nie brzmi jak archeologiczna wykopka z prywatnego dysku twardego. Raczej jak coś, co przeleżało w szufladzie wystarczająco długo, żeby nabrać nieprzyzwoitej pewności siebie. To recenzja albumu Fever Palace „Romance Glitch”, który porusza się między eksperymentalnym art-rockiem, glam rockiem, funk-popem, nu-disco, acid-jazzem i elegancko zabrudzonym retro groove’em. W tle słychać duchy Davida Bowiego, Prince’a, Jamiroquai i George’a Michaela, ale nie w formie muzealnej gablotki, tylko raczej nocnego automatu, który po wrzuceniu monety zaczyna kłamać melodyjnie, rytmicznie i z całkiem dobrym basem.
Glitch w smokingu, czyli art-rock po godzinach
Najciekawsze w „Romance Glitch” jest to, że album nie próbuje udawać ani klasycznego rockowego manifestu, ani gładkiej płyty popowej, którą można bezpiecznie puścić w hotelowej windzie między parterem a spa. To raczej glam-funkowy labirynt, w którym rytm zachowuje się elegancko tylko do momentu, gdy nikt nie patrzy. Piosenki są taneczne, ale nie całkiem wygodne; melodyjne, ale zbudowane na dziwnych napięciach; przebojowe, lecz z tym rodzajem przebojowości, która nie przychodzi z cukiernią pod pachą, tylko z podkręconym basem, lekko paranoicznym uśmiechem i tekstem udającym flirt, choć w rzeczywistości robi mały przewrót pałacowy w głowie słuchacza.
W kontekście Laboratorium Muzycznych Fuzji można by tę płytę ustawić gdzieś między teatralną świadomością formy Bowiego, a bardziej cielesnym, basowym myśleniem o piosence, które czasem pojawia się w okolicach funk-rocka, psychodelii i alternatywy. Nie chodzi tu jednak o prostą kalkę. Fever Palace bierze od tych patronów pewną zasadę: że pop nie musi być grzeczny, rock nie musi być napuszony, a funk nie musi zawsze robić miny człowieka, który właśnie odkrył bas slap i zamierza wszystkim o tym opowiedzieć przez najbliższe sześć minut.
Bas jako główny podejrzany
Od pierwszych fragmentów albumu słychać, że fundamentem tego świata jest elastyczna sekcja rytmiczna. Bas nie pełni tu roli uprzejmego pracownika technicznego, który podaje harmoniczne krzesła gitarze i wokalowi. On często prowadzi narrację. Jego linie są sprężyste, synkopowane, czasem niemal gumowe, oparte na krótkich motywach, oktawowych przeskokach i funkowej repetycji, która nie zamula, bo ciągle ma w sobie nerw. Perkusja trzyma wszystko w ryzach — suchy werbel, wyraźny puls, często taneczny szkielet — ale nie kastruje aranżacji z dramaturgii. To nie jest automat do robienia „groove’u”, tylko układ napędowy z drobną wadą fabryczną. I dobrze, bo bez tej wady byłoby za czysto.
W Fallen Little Stars, Satin Wire czy Bad Manners można usłyszeć, jak funk-popowa motoryka styka się z bardziej art-rockowym wyczuciem napięcia. Gitara bywa ostra, rytmiczna, czasem poszatkowana na krótkie akcenty, czasem wyprowadzająca bardziej ekspresyjne frazy. Klawisze i syntezatory nie pełnią jedynie funkcji tła — tworzą nocną poświatę, w której akordy lubią się lekko chwiać, jakby ktoś im obiecał stabilność tonalną, po czym wyszedł po papierosy i nie wrócił. Ta niestabilność jest jedną z zalet płyty: „Romance Glitch” potrafi brzmieć tanecznie, ale rzadko brzmi banalnie.
Melodie, które udają niewinne
Największą siłą albumu jest połączenie melodyjności z pewnym przewrotnym skrzywieniem. Refreny nie zawsze wpadają jak klasyczny radiowy haczyk, który łapie słuchacza za ucho i prowadzi do kasy. Czasem raczej podchodzą bokiem. W Favourite Sin i Forbidden Discipline melodie mają w sobie teatralny gest, ale nie wpadają w przesadny kabaret. W Let the Stars Learn to Lie tytułowa poetyckość mogłaby łatwo skończyć jako brokatowy banał, lecz muzyka utrzymuje ją w ryzach dzięki ciemniejszej harmonii i temu specyficznemu napięciu między romantycznością a ironią. Jest tu sporo emocji, ale rzadko pojawia się uczuciowe klękanie na środku pokoju. Raczej półobrót, spojrzenie w lustro, krótki grymas i dopiero potem taniec.
Wokalnie Fever Palace operuje między niższą, teatralną ekspresją a wyższymi rejestrami, gdzie pojawia się falsetowy błysk. Ten zabieg nie jest wyłącznie ozdobą. Zmiany rejestru budują dramaturgię kompozycji, podobnie jak nagłe zagęszczenia aranżacyjne, krótkie pauzy, wejścia chórków i instrumentalne podbicia. Kiedy słucham Ms. Behave albo Ain’t No Saint Here, mam wrażenie, że płyta doskonale rozumie własną lekkość, ale jej nie ufa. I dlatego jest ciekawsza. Bo gdyby ta muzyka była wyłącznie eleganckim funk-popem, mogłaby skończyć jako bardzo ładny garnitur bez człowieka w środku.
Harmonia z lekko zepsutym kompasem
Pod względem harmonicznym „Romance Glitch” nie jest albumem rewolucyjnym w sensie akademickim, ale ma bardzo dobre wyczucie kolorystyki akordowej. Pojawiają się tu dominantowe napięcia, funkowe skróty, popowe kadencje, chromatyczne zagięcia i akordy, które nie tyle burzą strukturę, ile wprowadzają do niej drobny niepokój. To muzyka, która lubi tonacje durowe i taneczne pulsy, ale często używa ich przeciwko oczywistej pogodności. Efekt jest interesujący: pod spodem chodzi groove, ciało rozumie rytm, ale głowa czuje, że w pokoju stoi jeszcze ktoś trzeci i udaje lampę.
Ten rodzaj napięcia dobrze działa w Diamonds Made of Clay, jednym z tych tytułów, które streszczają estetykę albumu niemal programowo. Błysk i materiał nieszlachetny, obietnica i jej zaprzeczenie, glamour i ziemistość — cała płyta żyje z takich sprzeczności. Podobnie Disposable Me przesuwa ciężar w stronę bardziej gorzkiej autorefleksji, gdzie taneczny lub quasi-popowy szkielet nie unieważnia emocjonalnego pęknięcia. To ważne, bo Fever Palace nie robi muzyki o nocnym życiu w sensie folderu reklamowego. To raczej muzyka o tym, co zostaje po nocy, kiedy światło jest już brzydsze, a człowiek pamięta o sobie trochę więcej, niż by chciał.
Produkcja: czysto, ale nie sterylnie
Od strony brzmieniowej album „Romance Glitch” jest jedną z mocniejszych wizytówek projektu. Miks jest klarowny, ale nie plastikowy. Bas ma miejsce, wokal jest czytelny, gitary nie rozmazują rytmicznego konturu, a syntezatory i klawisze dodają przestrzeni bez robienia z całości dekoracyjnej mgły. W masteringu czuć dążenie do nowoczesnej głośności i selektywności, lecz nie kosztem całkowitego spłaszczenia dynamiki. To istotne, bo przy takim połączeniu funku, glam rocka, acid-jazzu i art-popu łatwo zrobić albo papkę, albo wystawę instrumentów, gdzie każdy chce mieć własną gablotkę.
Tu produkcja działa bardziej jak reżyser teatralny: czasem pozwala instrumentom wejść na pierwszy plan, czasem je cofa, czasem nagle podświetla detal. W When the Horns Go Wild partie dęte — zgodnie z tytułową sugestią — mają potencjał do podbijania dramaturgii, ale najważniejsze jest to, że blacha nie robi wyłącznie efektu „patrzcie, mamy sekcję dętą”. Ona pracuje rytmicznie, punktuje przejścia, dodaje kanciastej elegancji. W Upside Down i Last Tomorrow ciekawie wypada natomiast relacja między tanecznym napędem a bardziej melancholijną aurą. To nie są utwory, które trzeba rozbierać śrubokrętem od pierwszego przesłuchania, ale im dłużej siedzą w głowie, tym bardziej pokazują, że ich powierzchnia nie mówi wszystkiego.
Romantyczność bez lukru
Tematycznie „Romance Glitch” krąży wokół pożądania, autokreacji, pokusy, pamięci i emocjonalnego rozchwiania. Ale nie jest to romantyczność w stylu „ach, miłość, róża, księżyc, bardzo proszę o pogłos”. Tu miłość bywa usterką systemu, kuszenie ma swój rytm, a glamour jest nie tyle luksusem, ile makijażem nałożonym na zmęczenie. W tym sensie album wpisuje się w ciekawą linię alternatywnego popu, który rozumie, że piosenka może być zarazem cielesna i intelektualna. Podobne napięcie między formą, teatralnością i kontrolowanym chaosem pojawiało się w innych rejonach muzyki, choćby w tekstach Laboratorium poświęconych bardziej nerwowej alternatywie, jak Model/Actriz i „Dogsbody”, oczywiście przy zupełnie innej estetyce brzmieniowej.
Najlepsze momenty płyty są tam, gdzie Fever Palace nie wygładza własnych dziwactw. Epiphany dobrze ustawia wejście w albumowy świat: jest w tym coś z objawienia, ale takiego, które odbywa się nie w katedrze, tylko w klubowej toalecie z za mocnym światłem. Strawberry Chocolate może sugerować słodycz, lecz album jako całość konsekwentnie pilnuje, żeby słodkie elementy miały jakiś kwaśny, lekko zepsuty posmak. Vanilla Sky jako finał działa natomiast jak wyjście na zewnątrz po nocy pełnej świateł, w której człowiek niby wie, gdzie jest, ale chodnik przez chwilę wydaje się niepewny.
Między Bowiem, Prince’em a własnym bałaganem
Wymienianie inspiracji jest zawsze ryzykowne, bo można z artysty zrobić mapę cudzych nazwisk. W przypadku Fever Palace wpływy są jednak czytelne jako język, nie jako instrukcja obsługi. Od Bowiego przychodzi tu zamiłowanie do maski, zmienności i teatralnego gestu. Od Prince’a — cielesność rytmu, falsetowy flirt, funkowa ekonomia i świadomość, że gitara może być jednocześnie brudna i elegancka. Jamiroquai pobrzmiewa w tanecznym, basowym kręgosłupie, George Michael w wyczuciu popowej frazy i emocjonalnej bezpośredniości, choć całość zostaje przesunięta w bardziej nerwowy, art-rockowy cień.
Warto jednak podkreślić, że „Romance Glitch” nie jest płytą przełomową przez radykalną innowacyjność. Jej siła leży gdzie indziej: w bardzo spójnym połączeniu składników, które mogłyby się rozjechać w każdą stronę. Album brzmi tak, jakby dokładnie wiedział, jaką chce mieć temperaturę, kolor i zapach. Nie wszystkie rozwiązania są zaskakujące, ale prawie wszystkie są funkcjonalne. A to w muzyce bywa cenniejsze niż desperackie machanie transparentem z napisem „eksperyment”. Eksperyment, jeśli jest dobry, nie musi przedstawiać się z imienia i nazwiska.
Sztuka kontrolowanego rozchwiania
„Romance Glitch” to album bardzo świadomy własnej estetyki. Koncepcyjnie opiera się na wyrazistym świecie: noc, pożądanie, autoironia, taneczność, nerw, elegancja i mała katastrofa schowana pod koszulą. Wykonawczo i produkcyjnie wypada dojrzale, zwłaszcza jak na projekt jednoosobowy. Najmocniej działa spójność: nawet gdy poszczególne utwory przesuwają akcenty między funk-popem, glam rockiem, art-rockiem i nu-disco, całość pozostaje rozpoznawalna. To nie składanka pomysłów, tylko albumowy organizm z własnym metabolizmem.
Dla stałych fanów tego typu estetyki „Romance Glitch” może być atrakcyjny jako płyta, która nie wstydzi się melodii, ale też nie chce być grzeczną playlistą do tła. Nowi słuchacze dostaną materiał komunikatywny, taneczny i dość przebojowy, choć z kilkoma kantami, które mogą zahaczyć o ucho przy pierwszym kontakcie. Krytycy znajdą tu przede wszystkim konsekwencję brzmieniową, ciekawą relację między teatralnością a groove’em oraz produkcję, która nie chowa pomysłów pod warstwą chaosu. Fever Palace wnosi do swojej własnej, dopiero formującej się dyskografii płytę z charakterem: romantyczną, ale bez lukru; taneczną, ale nie bezmyślną; ironiczną, ale nie cyniczną. Czyli w skrócie: glitch działa. I nawet lepiej, że nie da się go naprawić.
Albumu można posłuchać na profilu Fever Palace w Spotify, a dodatkowe informacje o projekcie i albumie znajdują się także na profilu Fever Palace w Last.fm oraz stronie „Romance Glitch” w Last.fm.
