Co to jest shoegaze? Ściana dźwięku, sen i hałas

Co to jest shoegaze? To odmiana rocka alternatywnego, w której melodia zostaje otoczona gęstymi warstwami przesterowanych gitar, pogłosu, modulacji i sprzężeń. Wokal często cofa się w miksie, kontury instrumentów zacierają się, a całość zaczyna działać bardziej jak przestrzeń niż tradycyjna rockowa piosenka.

Shoegaze potrafi być jednocześnie delikatny i ogłuszający. Pod gitarowym hałasem zwykle kryje się prosta melodia, czasem niemal popowa. Gatunek nie polega więc na przypadkowym spiętrzeniu efektów. Chodzi o świadome budowanie napięcia między snem a zgiełkiem, bliskością a dystansem, piosenką a brzmieniową masą. Gitara nadal gra akordy. Po prostu robi wszystko, żeby nikt nie rozpoznał jej na pierwszy rzut ucha.

Shoegaze to gatunek wywodzący się z brytyjskiego rocka alternatywnego końca lat 80., oparty na warstwowych gitarach, pogłosie, przesterze, sprzężeniach, rozmytych wokalach oraz łączeniu hałasu z melodyjnością i oniryczną atmosferą.

Nazwa, która miała być złośliwością

Określenie shoegaze, spotykane początkowo również w formie shoegazing, upowszechniło się w brytyjskiej prasie muzycznej na początku lat 90. Nie było komplementem. Dziennikarze zwracali uwagę, że muzycy związani z nową sceną podczas koncertów stoją niemal nieruchomo i patrzą w podłogę, zamiast nawiązywać widowiskową relację z publicznością.

Powód był zwykle mniej romantyczny, niż sugerują późniejsze opowieści. Na podłodze znajdowały się efekty gitarowe, przełączniki i przewody. Przy bardziej rozbudowanym zestawie jedno nieuważne nadepnięcie mogło zamienić starannie zbudowaną kompozycję w dźwiękową awarię instalacji centralnego ogrzewania.

Nazwa przetrwała, choć opisuje zachowanie sceniczne, a nie samą muzykę. Z czasem zaczęto stosować ją wobec grup łączących gitarowy hałas, pogłos, miękkie wokale i wyraźne melodie. charakterystyka shoegaze’u w AllMusic wskazuje między innymi na fale zniekształceń, sprzężenia, dronowe partie oraz melodie zanurzone w gitarowym strumieniu.

Z częścią środowiska łączono też określenie The Scene That Celebrates Itself — scena, która celebruje samą siebie. Muzycy chodzili na swoje koncerty, wspierali znajome zespoły, wymieniali się kontaktami i czasami członkami składów. Brytyjska prasa uznała to za podejrzane. Najwyraźniej lokalna scena powinna składać się z ludzi, którzy się nie znają i najlepiej nie lubią.

Skąd wziął się shoegaze?

Shoegaze nie narodził się w jednym studiu ani na jednej płycie. Wyrósł ze spotkania kilku wcześniejszych nurtów: psychodelii, post-punku, noise popu, dream popu, ethereal wave i eksperymentalnego rocka gitarowego.

Cocteau Twins pokazali, że gitara nie musi grać riffu, a wokal nie musi przekazywać tekstu w sposób przypominający komunikat dworcowy. Na albumach takich jak „Treasure” z 1984 roku głos Elizabeth Fraser stawał się częścią aranżacji, natomiast gitara Robina Guthriego tworzyła przestrzeń złożoną z pogłosów, modulacji i świetlistych smug.

Cocteau Twins pozostają przede wszystkim zespołem dream popowym i ethereal wave, ale bez ich sposobu myślenia trudno wyobrazić sobie Slowdive czy Lush. Podobne zainteresowanie przestrzenią, choć znacznie bardziej minimalistyczne, można odnaleźć na opisanym w Laboratorium albumie „Cry” Cigarettes After Sex. Tam gitara pozostaje oszczędna i czysta. Shoegaze zwykle nie kończy na tym etapie pracy.

Drugim ważnym punktem odniesienia byli The Jesus and Mary Chain. Na „Psychocandy” z 1985 roku proste, chwytliwe melodie zostały otoczone sprzężeniem i szorstkim przesterem. Piosenka nadal miała zwrotkę i refren, ale brzmiała tak, jakby radio zaczęło płonąć w trakcie emisji.

Znaczenie mieli również Spacemen 3, A.R. Kane, The Cure, Siouxsie and the Banshees, Sonic Youth oraz Dinosaur Jr. Jedni wnosili psychodeliczną repetycję i dron, inni alternatywne strojenia, chłód post-punku albo swobodne traktowanie sprzężenia. Shoegaze nie skopiował jednego wzorca. Zebrał różne pomysły i podporządkował je brzmieniu, które miało otaczać słuchacza ze wszystkich stron.

My Bloody Valentine i moment przełomowy

Najważniejszą rolę w ukształtowaniu gatunku odegrał My Bloody Valentine. Nie dlatego, że zespół stworzył wszystkie jego elementy, lecz dlatego, że połączył je w wyjątkowo konsekwentny język.

Istotnym etapem były wydane w 1988 roku EP-ka „You Made Me Realise” oraz album „Isn’t Anything”. Kevin Shields rozwijał wówczas technikę określaną jako glide guitar. Podczas uderzania w struny poruszał ramieniem tremolo, przez co całe akordy delikatnie zmieniały wysokość. Nie było to tradycyjne vibrato ani wyraźne podciąganie pojedynczej nuty. Falowała cała powierzchnia dźwięku.

Shields łączył tę technikę z niestandardowymi strojami, przesterem oraz odwróconym pogłosem. Ważnym narzędziem był procesor Yamaha SPX90. Reverse reverb zacierał początek dźwięku i sprawiał, że gitara traciła typowy atak. Szczegóły tej metody Shields opisywał w rozmowie o swoich technikach nagraniowych dla magazynu „Tape Op”.

Popularny mit głosi, że wystarczy połączyć wiele efektów i nacisnąć kilka przełączników naraz. W rzeczywistości równie ważne były artykulacja, strojenie, układ akordów, głośność wzmacniaczy oraz obróbka nagranych ścieżek. Analiza powstawania Only Shallow opublikowana przez „Sound on Sound” pokazuje, że studio pełniło funkcję kolejnego instrumentu. Nie była to dokumentacja koncertowego brzmienia, lecz jego szczegółowa konstrukcja.

Trzy płyty, trzy sposoby rozumienia gatunku

Klasyczny okres shoegaze’u przypadł na przełom lat 80. i 90. W krótkim czasie ukazało się kilka albumów, które korzystały z podobnych narzędzi, ale osiągały zupełnie inne rezultaty. Najlepiej słychać to na trzech płytach: „Loveless”, „Nowhere” i „Souvlaki”.

My Bloody Valentine — „Loveless”

Wydany w 1991 roku „Loveless” pozostaje centralnym punktem historii gatunku. Nie jest jedyną ważną płytą shoegaze’ową, choć czasami można odnieść wrażenie, że internet zna tylko ją i trzy zdjęcia Kevina Shieldsa.

Na otwierającym album Only Shallow perkusja brzmi ostro i bezpośrednio, natomiast gitara zachowuje się jak zdeformowana fala. W To Here Knows When kontury rytmu niemal znikają. Soon łączy zaś brzmieniową abstrakcję z tanecznym pulsem, przypominając, że shoegaze nie musi być wyłącznie muzyką do powolnego patrzenia przez zaparowaną szybę.

Najważniejsza jest jednak nie liczba warstw, lecz sposób ich połączenia. Wokale Bilindy Butcher i Kevina Shieldsa stapiają się z gitarami, ale zachowują funkcję melodyczną. Pod pozornym chaosem znajdują się bardzo precyzyjne kompozycje.

Album „Loveless” najlepiej potraktować jako całość, nie zestaw efektownych fragmentów:

Ride — „Nowhere”

Ride reprezentowali bardziej dynamiczną i rockową stronę sceny. Na debiutanckim „Nowhere” z 1990 roku gitary są szerokie i nasycone efektami, ale sekcja rytmiczna nie pozwala muzyce całkowicie rozpłynąć się w pogłosie.

Seagull rozwija się na motorycznym rytmie i spiętrzonych gitarach. Dreams Burn Down korzysta z kontrastu między spokojniejszymi fragmentami a eksplozjami hałasu. Vapour Trail jest natomiast niemal klasyczną popową piosenką, tyle że pozostawia za sobą długą smugę dźwięku.

„Nowhere” przypomina, że shoegaze nie oznacza automatycznie wolnego tempa, melancholii i braku perkusyjnego napędu. Ride patrzyli w podłogę, ale ich muzyka poruszała się zdecydowanie do przodu.

Na „Nowhere” łatwo usłyszeć, jak ściana gitar może współpracować z tradycyjną konstrukcją piosenki:

Slowdive — „Souvlaki”

Slowdive przesunęli gatunek w stronę dream popu, ambientu i melancholijnej przestrzeni. Na „Souvlaki” z 1993 roku hałas rzadziej atakuje. Częściej poszerza perspektywę.

Alison opiera się na prostej melodii, ale wokale i gitary pozostają zawieszone w pogłosie. When the Sun Hits prowadzi od spokojnej zwrotki do szerokiej gitarowej kulminacji. Souvlaki Space Station wykorzystuje repetycję, bas i przestrzenne efekty w sposób zbliżający utwór do dubu oraz ambientu.

Slowdive początkowo spotykali się z chłodnym przyjęciem części brytyjskiej prasy. Po latach „Souvlaki” zaczęto regularnie wymieniać wśród najważniejszych albumów nurtu. Krytyka muzyczna zna ten mechanizm dobrze: najpierw lekceważenie, później jubileuszowy tekst o niesłusznie niedocenionym dziele.

„Souvlaki” pokazuje najbardziej przestrzenną stronę klasycznego shoegaze’u:

Jedna scena, kilka różnych języków

Sprowadzanie shoegaze’u do trzech płyt byłoby wygodne, ale niewiele wyjaśniałoby o rzeczywistej różnorodności sceny.

Lush łączyli gitarową mgłę z harmoniami wokalnymi i wyraźnym instynktem popowym. Na kompilacji „Gala” z 1990 roku oraz albumie „Spooky” z 1992 roku utwory pozostają zwarte i melodyjne, mimo rozbudowanych efektów. Gitara tworzy przestrzeń, lecz nie zasłania całej kompozycji.

Chapterhouse na „Whirlpool” z 1991 roku zbliżyli shoegaze do psychodelii i tanecznej repetycji. Pearl ma regularny puls, który pokazuje związek gitarowej sceny z przemianami brytyjskiej muzyki przełomu dekad. Obok rozwijały się acid house i rave, więc zainteresowanie transowym rytmem nie było przypadkowe.

Swervedriver zajmowali cięższy, bardziej motoryczny skraj nurtu. „Raise” z 1991 roku i „Mezcal Head” z 1993 roku przynosiły mocniejsze riffy, wyraźniejszą sekcję rytmiczną i mniej eteryczny charakter. Ich muzyka nie unosiła się w miejscu. Raczej pędziła przez krajobraz, którego nie dało się zobaczyć przez gitarową mgłę.

Ważne były również Pale Saints, Moose, Catherine Wheel i Curve. Nie wszystkie zespoły uważały się za część jednego gatunku, a prasa nie zawsze pytała je o zgodę przed przyklejeniem etykiety. To zresztą normalny etap rozwoju stylu: muzycy tworzą płyty, dziennikarze tworzą nazwę, a słuchacze przez następne dekady spierają się o granice.

Jak powstaje ściana dźwięku?

Określenie „ściana dźwięku” bywa używane tak często, że zaczyna oznaczać każdą sytuację, w której grają dwie gitary, a realizator nie wyciszył żadnej z nich. W shoegaze’ie chodzi jednak o coś bardziej konkretnego.

Brzmienie powstaje przez nakładanie partii o różnych funkcjach. Jedna gitara może utrzymywać szeroki akord, druga tworzyć puls, trzecia generować sprzężenie, a kolejna wprowadzać krótki motyw melodyczny. Poszczególne ścieżki nie zawsze pozostają łatwe do rozpoznania, ale każda wpływa na ruch całej faktury.

Podobne podejście do gitarowej masy można odnaleźć w post-rocku. W recenzji „Salute Solitude” zespołu Spoiwo zwracaliśmy uwagę na połączenie ambientowych wyciszeń z shoegaze’ującymi gitarami. Z kolei „Origins” God Is An Astronaut pokazuje, jak podobna faktura może funkcjonować wewnątrz bardziej uporządkowanej, instrumentalnej formy.

Przester i fuzz

Przester nie służy wyłącznie zwiększeniu ciężaru. Może wygładzać atak, scalać kilka partii i wypełniać przestrzeń między dźwiękami. Fuzz tworzy szeroką, ziarnistą powierzchnię, z której pojedyncze nuty wyłaniają się tylko na chwilę.

Pogłos i delay

Reverb oddala źródło dźwięku i rozszerza przestrzeń. Delay wprowadza powtórzenia, które mogą tworzyć rytm albo zacierać kontury frazy. Oba efekty wymagają kontroli. Po przekroczeniu pewnej granicy nie powstaje atmosfera, tylko dźwięk łazienki wyłożonej wyjątkowo drogimi kafelkami.

Modulacja

Chorus, flanger i vibrato wprowadzają ruch, falowanie oraz drobne zmiany wysokości i barwy. Gitara przestaje brzmieć jak jedno stabilne źródło. Może przypominać kilka lekko rozstrojonych instrumentów grających równocześnie.

Wokal wewnątrz aranżacji

W klasycznym rocku głos zwykle stoi na pierwszym planie. W shoegaze’ie hierarchia jest mniej oczywista. Wokal może być cichy, pokryty pogłosem i częściowo ukryty pod gitarami.

Nie oznacza to, że jest nieważny. Nadal prowadzi melodię, wyznacza emocjonalny kierunek i scala kompozycję. Nie stoi jednak przed aranżacją. Znajduje się w jej środku.

Shoegaze i jego sąsiedzi

Granice gatunku od początku były płynne. Nie każda eteryczna gitara jest shoegaze’em, podobnie jak nie każdy przester oznacza metal. Kilka podstawowych różnic pomaga uporządkować teren.

Shoegaze a dream pop

Dream pop zwykle mocniej podkreśla lekkość, przestrzeń, czyste lub delikatnie przetworzone gitary oraz eteryczny wokal. Shoegaze częściej wykorzystuje fizyczny ciężar przesteru, sprzężenie i kontrast między łagodną melodią a hałasem.

Cocteau Twins są przede wszystkim zespołem dream popowym. My Bloody Valentine stanowią modelowy przykład shoegaze’u. Slowdive i Lush działają pomiędzy tymi biegunami, dlatego próby wyznaczenia jednej nieprzekraczalnej granicy zwykle kończą się dłuższą rozmową niż odsłuch obu dyskografii.

Shoegaze a noise pop

Noise pop również łączy chwytliwe melodie z głośnymi gitarami. Zazwyczaj zachowuje jednak bardziej bezpośrednią konstrukcję. Riff, rytm i refren pozostają czytelne nawet wtedy, gdy otacza je sprzężenie.

The Jesus and Mary Chain byli hałaśliwi, ale szkielet ich piosenek łatwo rozpoznać. Shoegaze częściej rozpuszcza ten szkielet w pogłosie, modulacji i kilku nakładających się warstwach.

Shoegaze a post-rock

Post-rock podobnie interesuje się przestrzenią, fakturą i stopniowym narastaniem napięcia. Częściej odchodzi jednak od tradycyjnej piosenki. Kompozycje bywają dłuższe, instrumentalne i zbudowane wokół rozwoju jednego motywu.

Shoegaze zazwyczaj pozostaje bliżej formy zwrotkowo-refrenowej, nawet gdy skutecznie ją maskuje. Post-rock częściej traktuje gitarową ścianę jako punkt kulminacyjny. Shoegaze potrafi mieszkać w niej od pierwszej do ostatniej sekundy.

Shoegaze a post-punk

Post-punk jest jednym ze źródeł gatunku, ale zwykle opiera się na bardziej wyraźnym rytmie, oszczędniejszej aranżacji i chłodniejszym brzmieniu. Shoegaze zagęszcza przestrzeń i zaciera granice między instrumentami.

Współczesną kontynuację post-punkowej surowości można usłyszeć na opisanym przez nas albumie „Deeper” The Soft Moon. Tam napięcie budują puls, mechaniczny rytm i elektronika. W shoegaze’ie podobny niepokój częściej chowa się pod pogłosem.

Shoegaze a blackgaze

Blackgaze łączy przestrzenne, warstwowe gitary shoegaze’u z tremolo pickingiem, krzykiem i intensywnością black metalu. Nie jest shoegaze’em z mocniejszą perkusją, lecz osobną fuzją dwóch tradycji.

Jednym z najważniejszych wykonawców rozwijających ten język jest Alcest. W recenzji „Kodama” Alcest opisywaliśmy album jako pomost między wcześniejszym brzmieniem zespołu a bardziej egzotycznymi i przestrzennymi rozwiązaniami. Inną drogę łączenia atmosferycznych gitar z ciężarem pokazuje „Ascension” Blindead, zakorzeniony przede wszystkim w post-metalu i rocku progresywnym.

Najczęstsze mity o shoegaze’ie

Wszystkie zespoły brzmią jak My Bloody Valentine

Wpływ „Loveless” jest ogromny, ale klasyczna scena była znacznie bardziej różnorodna. Ride grali dynamiczniej, Slowdive budowali większą przestrzeń, Lush mocniej eksponowali melodie, a Swervedriver korzystali z cięższych riffów.

My Bloody Valentine stworzyli najważniejszy wzorzec brzmieniowy. Nie napisali regulaminu obowiązującego wszystkich.

Shoegaze musi być wolny i smutny

Melancholia pojawia się często, lecz nie jest warunkiem gatunku. Ride potrafili grać szybko, Swervedriver budowali motoryczne utwory, a Soon My Bloody Valentine opiera się na niemal tanecznym pulsie.

Shoegaze może być senny, agresywny, euforyczny, psychodeliczny albo romantyczny. Smutek jest jedną z możliwości, a nie obowiązkowym strojem scenicznym.

Wokalu nie powinno być słychać

Wokal bywa cofnięty, ale nadal powinien pełnić określoną funkcję. Prowadzi melodię i wpływa na emocjonalny charakter utworu. Całkowite zakopanie słabego śpiewu pod ośmioma gitarami nie staje się automatycznie świadomą estetyką. Czasem jest po prostu dobrze zamaskowanym problemem.

Wystarczy kupić odpowiednie efekty

Sprzęt ma znaczenie, lecz nie zastąpi kompozycji. Liczą się strojenie, artykulacja, układ akordów, rytm, dynamika i kontrolowanie pasma.

Można zgromadzić pedalboard wielkości stołu konferencyjnego i nadal brzmieć jak człowiek, który testuje wszystkie urządzenia naraz. W shoegaze’ie nadmiar wymaga wyjątkowej dyscypliny.

Shoegaze skończył się wraz z britpopem

W połowie lat 90. zainteresowanie brytyjskiej prasy przesunęło się w stronę britpopu, grunge’u i zespołów o bardziej wyrazistym wizerunku. Część grup zakończyła działalność albo zmieniła styl. Gatunek przestał być modny, co nie jest tym samym co przestał istnieć.

Co zostało po pierwszej fali?

Wpływy shoegaze’u przeniknęły do post-rocka, ambientu, metalu, emo, elektroniki i alternatywnego popu. Od początku XXI wieku pojawiały się kolejne fale zainteresowania gatunkiem, związane między innymi z M83, A Place to Bury Strangers, Nothing, Whirr, DIIV, Deafheaven i Parannoulem.

Powrócili także przedstawiciele pierwszej sceny. Slowdive, Ride, Lush i My Bloody Valentine wznowili działalność w różnych momentach, a ich muzyka dotarła do słuchaczy, którzy nie pamiętali ani Creation Records, ani czasów, gdy prasa muzyczna potrafiła jedną recenzją skutecznie zaszkodzić karierze zespołu.

Współczesny shoegaze nie ogranicza się do rekonstrukcji 1991 roku. Nothing połączyli go z ciężarem alternatywnego rocka i hardcore’u. DIIV na „Deceiver” zagęścili dream popową melancholię do niemal grunge’owej masy. Deafheaven wykorzystali świetliste gitarowe warstwy w blackmetalowej konstrukcji, a Parannoul zestawił shoegaze z emo oraz domową produkcją cyfrową.

analiza współczesnego odrodzenia shoegaze’u w Pitchforku pokazuje, że ważną rolę odegrały również platformy społecznościowe. Gatunek oparty na natychmiast rozpoznawalnej fakturze dobrze odnalazł się w kulturze krótkich fragmentów. Kilkanaście sekund gęstej gitary wystarcza, żeby zbudować odrębny świat. Algorytm dostaje wyraźny sygnał, a słuchacz mgłę. Układ zaskakująco trwały.

Od czego zacząć słuchanie?

Najlepszym punktem wyjścia pozostają trzy albumy umieszczone wcześniej: „Loveless”, „Nowhere” i „Souvlaki”. Pokazują najbardziej eksperymentalną, rockową i przestrzenną stronę gatunku.

Później warto sięgnąć po „Gala” Lush, „Whirlpool” Chapterhouse i „Mezcal Head” Swervedriver. Pierwszy album odsłania popową lekkość nurtu, drugi jego związek z psychodelią i taneczną repetycją, a trzeci pokazuje, że gitarowa mgła może poruszać się z dużą prędkością.

Do dalszego słuchania dobrze nadają się również:

• Pale Saints — „The Comforts of Madness”: połączenie kruchej melodyjności, nerwowej rytmiki i warstwowych gitar.
• Nothing — „Guilty of Everything”: cięższy wariant shoegaze’u z wyraźnym wpływem hardcore’u i alternatywnego rocka.
• DIIV — „Deceiver”: gęsta, ponura i współczesna interpretacja klasycznego języka gatunku.
• Alcest — „Écailles de lune”: jeden z kluczowych przykładów spotkania shoegaze’u z atmosferycznym black metalem.
• Parannoul — „To See the Next Part of the Dream”: domowa produkcja, emo i shoegaze połączone bez potrzeby udawania, że internet nigdy nie powstał.

Jak słuchać shoegaze’u, żeby nie usłyszeć tylko hałasu?

Za pierwszym razem warto skupić się na melodii wokalu. Nawet jeśli tekst pozostaje nieczytelny, linia głosu często prowadzi przez kompozycję. Następnie dobrze posłuchać sekcji rytmicznej. Perkusja i bas porządkują to, co na powierzchni wydaje się chaosem.

Dopiero podczas kolejnych odsłuchów łatwiej rozdzielić warstwy gitar. Jedna może utrzymywać szeroki akord, druga pulsować, trzecia generować sprzężenie, a czwarta wykonywać ledwie słyszalny motyw. Dobra produkcja shoegaze’owa nie jest przypadkową masą. Jest precyzyjnie zaprojektowaną iluzją przypadkowej masy.

Warto także zwrócić uwagę na dynamikę. Najlepsze nagrania nie są przez cały czas równie głośne i nasycone. Zmieniają gęstość, otwierają przestrzeń, przesuwają wokal albo pozwalają pojedynczej partii na chwilę wyjść z tła.

Słuchawki pomagają rozpoznawać szczegóły. Głośniki lepiej pokazują fizyczny ciężar niskich częstotliwości i przesteru. W obu przypadkach rozsądna głośność nadal obowiązuje. Uszkodzenie słuchu nie jest zaawansowaną metodą analizy gatunku.

Hałas, który nie zapomniał o melodii

Shoegaze zmienił sposób myślenia o gitarze elektrycznej. Instrument przestał być wyłącznie źródłem riffów, akordów i solówek. Mógł tworzyć przestrzeń, imitować ruch powietrza, rozmywać rytm albo stapiać się z głosem tak mocno, że granica między nimi traciła znaczenie.

Najlepszy shoegaze nie jest konkursem na największą liczbę efektów. Nie jest też piosenką z przypadkowo dodanym pogłosem. To sposób organizowania dźwięku, w którym faktura staje się równie ważna jak melodia, a produkcja równie istotna jak sama partia instrumentalna.

Gdy ten mechanizm działa, prosta kompozycja zaczyna przypominać przestrzeń, wspomnienie albo sen. Gdy nie działa, słychać przede wszystkim dużo przesteru i człowieka, który bardzo długo ustawiał kostki.

Różnica bywa subtelna. Ale właśnie dla niej warto słuchać.

Labopedyczne minimum

• Najkrócej: shoegaze to odmiana rocka alternatywnego łącząca melodyjne piosenki z gęstymi warstwami silnie przetworzonych gitar.
• Najważniejsza cecha: traktowanie faktury i przestrzeni dźwięku jako równie ważnych jak melodia, rytm i tekst.
• Z czym nie mylić: z każdym dream popem, noise popem, post-rockiem ani dowolną muzyką gitarową nagraną z dużą ilością pogłosu.
• Od czego zacząć słuchanie: My Bloody Valentine „Loveless”, Ride „Nowhere”, Slowdive „Souvlaki”, Lush „Gala” i Chapterhouse „Whirlpool”.
• Dlaczego to ma znaczenie: shoegaze zmienił gitarę z instrumentu grającego konkretne partie w narzędzie budowania faktury, przestrzeni i fizycznego doświadczenia dźwięku.

Która odmiana shoegaze’u jest Ci najbliższa: brzmieniowa deformacja My Bloody Valentine, przestrzeń Slowdive czy rockowy napęd Ride? Zostaw własny punkt wejścia do gatunku. Polemika jest mile widziana, o ile nie sprowadza się wyłącznie do liczenia efektów gitarowych.